فلز روی از قرنها پیش مورد استفاده بوده است. وجود کالاهای برنجی که به ۱۰۰۰-۱۴۰۰ سال پیش باز میگردند خود گواه استفاده از آن در قرنهای گذشته است. یکی از فرآورده های فلز روی، شمش روی است. شمش روی یکی از محصولات پر فروش و با ارزش است که طی مراحلی از جمله استخراج فلز روی، کنسانتره روی، دپو، نمونه برداری، تولید محلول روی و در نهایت شمش روی تولید می شود.
شمش روی
شمش روی از طریق تبلور ساختار کریستالی به شکل شش ضلعی فشرده یا hcp و از طریق انجماد مذاب روی در قالب هایی مخصوص ساخته می شود. فلز روی با عدد اتمی ۳۰ و نماد شیمیایی Zn جز عناصر گروه دوازدهم جدول تناوبی است. این فلز شکننده با رنگ ترکیبی نقرهای و آبی، مشابه اولین فلز هم گروه خود یعنی عنصر منیزیم است. روی به طور فراوان در پوسته زمین یافت میشود و بعد از آهن، آلومینیوم و مس چهارمین فلز مورد استفاده در دنیا است، که کاربردهای صنعتی و زیستی فراوانی دارد.
شمش روی برای طیف وسیعی از کاربردها مناسب است که مهم ترین آن، بهبود مقاومت در برابر خوردگی است. در حقیقت بسیاری از شمش های روی تولید شده برای فرایند گالوانیزه کردن به کار میرود. به این صورت که یک فرایند ضد خوردگی در جهت محافظت از محصولات فولادی ایجاد میکند و از آنها در برابر خوردگی و زنگ زدگی بیشتر محافظت میکند.
ویژگی های شمش روی
این فلز به لحاظ خواص کاربردی از جمله واکنشپذیری با آهن، مقاومت در برابر خوردگی، خواص الکتروشیمیایی، نقطه ذوب پایین، استحکام، آلیاژپذیری، شکلپذیری، مقاومت کششی بالا و …، مصارف گوناگونی پیدا کرده است. زمانیکه این فلز با ۴درصد آلومینیوم آلیاژ شود، استحکام تسلیم و سختی آن به اندازه زیادی افزایش مییابد.
استحکام و مقاومت
روی یک فلز کم استحکام با خاصیت ارتجاعی کمتر از نصف فولاد کربنی ملایم است. شمش روی معمولاً در کاربردهای تحمل بار استفاده میشود. با این حال، قطعات مکانیکی ارزان را میتوان از روی ریختهگری کرد.
سختی
روی خالص سختی کمی دارد و در اکثر موارد شکننده است، با این حال آلیاژهای روی در مقایسه با سایر آلیاژهای ریختهگری، در برابر ضربه بطور استثنایی ایمن ترو مقاومتر هستند.
شکل پذیری
روی در محدوده دمایی بین ۲۱۲ تا ۳۰۲ درجه فارنهایت، شکلپذیر و چکش خوار میشود اما با افزایش دما به حالت شکننده خود باز میگردد.
واکنش پذیری
روی دارای خواص الکتروشیمیایی قوی است، اگرچه در باتریهای قلیایی و در طول فرآیند گالوانیزه به خوبی عمل میکند. شمشها خاصیت ضد خوردگی قوی دارند و به خوبی با فلزات دیگر ترکیب میشوند.