تاریخچه کاشی های هفت رنگ
کاشیهای هفت رنگ نوعی از کاشیها هستند که از کاشیهای خشتی چهارگوش نشأت گرفتهاند. استفاده از این کاشیها در اواخر دوره تیموریان و اوایل دوره صفویان باب شد و نمونههای آن را میتوان در کاشی کاری ایرانی مساجد، عبادتگاهها، مقبرهها و برخی منازل شخصی مشاهده کرد.
ابعاد کاشیهای هفت رنگ معمولا ۱۵*۱۵ و ۲۰*۲۰ سانتیمتر است. اما کاشیهایی که در منارهها و گنبدها مورد استفاده قرار میگرفتند در سایزهای ۱۵*۷.۵ یا ۲۰*۱۰ بودند. برای نقاشی کاشی هفت رنگ، این قطعات را در کنار هم قرار میدادند و سپس طرح اولیه را که بر روی کاغذ سمبه شده کشیده شده بوده را روی آن کپی میکردند. طرح کپی شده را با اکسید منگنز قلمگیری و با رنگ، رنگآمیزی میکردند. در نهایت کاشی در کوره پخته شده و آماده نصب میشد.
طبق شواهد به دست آمده از آثار باستانی، کاشی کاری در ایران سابقهای دیرینه دارد. اما استفاده از کاشیهای لعاب دار در اصل به دوره هخامنشیان برمیگردد؛ که البته استفاده از این کاشیها در آن دوره رواج آنچنانی نیافته بود. با ورود به دوره سلجوقیان، استفاده از کاشیهای رنگین در بناها بیشتر به چشم میخورد.
تا آن زمان لعاب کاشیها قلیایی بودن و از آنها برای تزئین نمای داخلی و خارجی بناها استفاده میشد. اما در زمان سلجوقیان بود که سبک کاشیها تغییر پیدا کرد. کاشیهای رنگی ابتدا به عنوان کتیبههایی از آیات قرآن استفاده میشدند، ولی کم کم سبک و کاربرد آنها تغییر پیدا کرد و به شکل کاشی هفت رنگ درآمد و در بناهای دیگر هم از آنها استفاده شد.
در دوره سلجوقیان بود که استفاده از کاشیهای لعاب دار رنگی شروع به گسترش پیدا کرد. اما در پی حمله مغولها به ایران بسیاری از این آثار ویران شدند و هنر کاشی کاری متوقف شد. اما با انتساب ایلخان مغول برای فرمانروایی بر ایران کم کم بازسازی بناها شروع و هنر کاشی کاری هم از سر گرفته شد.
در دوره سلجوقیان بیشتر کاشیهای به سبک معرق بودند و کاشی هفت رنگ شناخته شدهی امروزی آنچنان متداول نبود. تا این که با ساخت امامزاده جعفر اصفهان کاشی هفت رنگ به روی کار آمد و تا زمان صفویان پیشرفت بسیاری کرد.