لنت ترمز چیست؟
لنت ترمز نخستین بار در سال 1902 توسط فردریک لنکسر اختراع شد. در این مدّت نه تنها شکل و شمایل ظاهری لنت ترمز تغییری نکرد بلکه حتی مواد اولیه آن نیز بدون تغییر باقی ماند.
سازندگان لنتهای ترمز نزدیک به یک قرن از آزبست برای ساخت این قطعه استفاده میکردند که یکی از مواد سرطانزای صنعتی محسوب میشود. اما چند سالی است که استفاده از این ماده ممنوع شده و قطعه سازان از ترکیبات دیگری برای ساخت لنت استفاده میکنند.
این قطعه جزو مهم ترین اجزای سیستم ترمز میباشد که وقتی پدال ترمز را فشار میدهید شروع به کار میکند. همانطور که میبینید و میدانید چرخهای خودرو به طرز عجیبی با سرعت بالا میچرخند و برای توقف هر چهار چرخ و ایستادن خودرو نیاز به فشار محکمی میباشد. لنت ترمز بیش از هر قطعه دیگری در معرض اصطکاک و گرمای زیاد قرار دارد. میزان اصطکاک این قطعه با کاسه و دیسک ترمز به حدی است که خودرو را در چند ثانیه متوقف میکند.
با این وصف، لنتهای ترمز خیلی سریع تر از سایر قطعات خودرو فرسوده میشوند و تعویض به موقع آنها بسیار ضروری و حیاتی است. البتّه سرعت فرسودگی لنت به تعداد دفعات رانندگی و سبک رانندگی شما بستگی دارد.
همانطور که متوجّه شدید این قطعه بخشی مهمی از سیستم ترمز است که با ایجاد اصطکاک باعث کم شدن و از بین رفتن شتاب وسیله نقلیه میشود. عملکرد لنت به این صورت میباشد که با ایجاد نیروی اصطکاکی لازم و مناسب انرژی جنبشی ماشین را به انرژی حرارتی تبدیل کرده و این عمل، ماشین را از حالت حرکت به حالت سکون در میآورد. لنت ترمز قسمتی است که با روتور تماس پیدا کرده و ضمن ایجاد اصطکاک به آن فشار وارد میکند. روتور همان دیسک تخت و براقی است که میتوانید پشت چرخ بعضی خودروها بینید. فشار و اصطکاک وارد شده به روتور، منجر به کند شدن حرکت خودرو و در نهایت توقف آن میشود. در بخشهای زیر انواع لنت ترمز را بررسی و مورد بحث قرار میدهیم تا با شناخت بهتر از کارایی و زمان تعویض ایمنی خودرو و سرنشینانش را افزایش دهید.
بهترین زمان تعویض لنت ترمز
همان طور که گفته شد این قطعه جزو لوازم مصرفی خودرو میباشد که به طور کلّی باید هر چند وقت یکبار تعویض شوند. برای دریافت پاسخ بهتر این سوال در ابتدا بهتر است به دفترچه راهنمای خودروی خود مراجعه کنید چرا که بهترین جواب را میتوانید در آن پیدا کنید.امّا بهتر است در دورههایی که خودروی خود را سرویس میکنید از مکانیک بخواهید آنها را بررسی کند و با توجّه به ضخامت لنت متوجه خواهد شد که آیا زمان تعویض لنت است یا خیر. البتّه در بخش بالا گفته شد زمان تعویض لنت ترمز بستگی به نوع و سبک رانندگی شما دارد. اگر روزانه در ترافیکهای سنگین هستید و مدام کلاچ ترمز میگیرید باید بیشتر از افرادی که در شرایط جاده ای نرمال، یا عمدتاً جادههای روستایی و یا رانندگی کمی دارند به فکر تعویض مداوم لنت ترمز باشید. لنتها میتوانند تا حد آخر ساییده شوند و یا به اصطلاح تمام شوند، یا چرب و شکسته شوند. هر کدام از این اتّفاقها دارای نشانههای خاصی هستند که بهتر است هر راننده ای با آنها آشنا باشد.
نشانههای خرابی لنت
1- وقتی لنتها تا حد آخر سابیده شوند: بدون در نظر گرفتن کیفیت، هر لنتی عمر مفیدی دارد و به مرور زمان سابیده میشود. این مدت زمان علاوه بر کیفیت مواد مصرفی به میزان استفاده و نحوه رانندگی شما نیز بستگی دارد. سابیدگی لنتها با نشانههای زیر بروز میکند:
صدایی شبیه به جیغ در هنگام ترمزگیری
نزدیک شدن پدال ترمز به کف خودرو به هنگام ترمزگیری
کاهش چشمگیر در قدرت ترمزگیری
کشیده شدن ترمز به یک سمت در هنگام ترمزگیری
کاهش سطح روغن ترمز در مخزن
2- وقتی لنت ترمز چرب شود: گاهی نشت روغن از مخزن و لولههای انتقال آن موجب چرب شدن لنتها میشوند. اگر میزان روغن کم باشد احتمالاً شستشوی آنها با حلالهای نهچندان قوی مشکل را برطرف خواهد شد.
امّا زمانی که لنتها به روغن زیادی آغشته شوند برای حفظ سلامت خود و سرنشینان بهتر است آنها را تعویض نمایید. چرب شدن لنتهای ترمز با نشانههای زیر بروز میکند:
کاهش قدرت ترمزگیری و کشیده شدن بیشازحد خودرو
خارج شدن دود و بوی سوختگی روغن از چرخها
3- هنگامیکه لنت ترمز شکسته شود: لنت ترمز به دلایلی نظیر کیفیت پایین، گرمای بیش ازحد تولیدی در هنگام ترمزگیری و یا ضربههای فیزیکی ممکن است شکسته شوند. شکسته شدن لنتها با نشانههای زیر مشخص میشود:
نزدیک شدن بیشازحد پدال ترمز به کف خودرو در هنگام ترمزگیری
افت شدید در قدرت ترمزگیری به دلیل کاهش سطح اصطکاک لنتها
قفل شدن لنت ترمز به روی دیسک که موجب ایجاد اختلال در حرکت چرخها میشود.
خط افتادگی بر روی دیسک ترمز به دلیل زائدههایی که از شکستگی لنتها ایجاد شده است.
انواع لنت ترمز
ارگانیک (آلی غیر آزبستی)
امروزه دیگر در لنتهای ترذمز از آزبست استفاده نمیشود چون علی رغم اینکه جاذب خوبی برای گرما بودند، به علت سایش زیاد هنگام ترمزگیری غبار زیادی تولید میکردند که برای سلامت بسیار خطرناک بود . امروزه لنت ترمز و دیگر اجزاء سیستم ترمز از مواد آلی بیزیان نظیر شیشه، لاستیک و رزین و همچنین کولار ساخته میشوند. این مواد میتوانند دمای بالا را تحمّل کنند. در واقع، دمای بالا کمک میکند تا اجزاء لنت بیشتر به هم بچسبند. کولار (Kevlar) در لنت ترمزهای آلی، عنصری مهم به شمار میرود.این لنتها از دیگر لنتهایی که در حال حاضر موجود هستند نرمترند. در نتیجه سر و صدای کمتری تولید میکنند و در مقابل نیز زودتر ساییده میشوند. وقتی هم ساییده میشوند بیشتر از دیگر انواع ، غبار تولید میکنند. با در نظر گرفتن این موارد، لنت ترمزهای آلی گزینه مناسبی برای کامیونهای سنگین یا ماشینهای مسابقهای نیستند. لنت ترمزهای آلی و کولاری بیشتر برای خودروهای کوچک و سبک وزن مناسبند که معمولاً با آنها به صورت تهاجمی رانندگی نمیشود.
فلزی و نیمه فلزی
امروزه بیشتر خودروها از لنتهای فلزی استفاده میکنند. بر خلاف تصور معمول، این گونه لنتها فقط یک تکه فلز نیستند بلکه از تراشههای فلزی همراه با رزین تشکیل شده اند. برخی از متداول ترین آنها مس، برنج، فولاد، آهن، و گرافیت است.
این مواد همگی با هم مخلوط شده و با رزینها بهم میچسبند تا شکل لنت را به خود بگیرند.
دلیل متداول بودن لنتهای فلزی واضح است: این لنتها ارزان و بادوام هستند، عملکرد بالایی دارند و گرمای ناشی از اصطکاک با سطح روتور را بخوبی منتقل و دفع میکنند.
تنها عیب لنتهای فلزی این است که سنگین هستند و بر روی مصرف سوخت خودرو کمی تأثیر منفی میگذارند. همچنین بدلیل وزن زیاد این لنتها، از آنها در خودروهای مسابقهای استفاده نمی شود.
چون این لنتها از فلز ساخته شدهاند بیشتر از انواع دیگر لنت، باعث خوردگی روتور میشوند. لازم بذکر است که لنتهای فلزی وقتی داغ میشوند بهتر کار میکنند. وقتی خودرویی که لنت ترمز فلزی دارد در یک روز سرد حرکت میکند، پس از ترمز گیری مسافت بیشتری طی میکند تا متوقف شود.
سرامیکی
لنت ترمزهای سرامیکی نیروی متوقف کننده زیادی دارند، دیر ساییده میشوند و بسیار سبک هستند. لنتهای سرامیکی از الیاف سرامیک، ماده پرکننده و مواد چسباننده ساخته شدهاند. همچنین مقدار کمی الیاف مس نیز در آنها به کار رفته است. سرامیک گرما را بخوبی پراکنده و دفع میکند و چون در ساخت این گونه لنتها بیشتر از سرامیک استفاده شده است موجب میشود عملکرد ترمز حتی پس از ترمزهای شدید و مکرر نیز بالا باشد. لنتهای سرامیکی با استفاده مکرّر، زیاد ساییده نمیشوند و این بدان معناست که در مقایسه با انواع دیگر لنت، غبار کمتری تولید میکنند. غباری که این لنتها تولید میکنند دارای رنگ روشنتری است و به چرخ نیز نمیچسبد. با همه این تفاسیر، لنتهای سرامیکی به خاطر قیمت بالایشان در وسایل نقلیه معمولی کمتر استفاده میشوند. این ویژگی و نیز وزن سبک این نوع لنت ترمز باعث شده که در خودروهای ویژه مسابقات اتومبیل رانی که معمولاً با سرعت زیاد رانده میشوند، از لنتهای سرامیکی استفاده شود.
آزبست در لنت ترمز چیست؟
آزبست ماده ای خطرناک و سرطان زا میباشد که در چند سال اخیر در ساخت و تولید لنت از آن استفاده میشد. این ماده ی نسوز که از ترکیبهای معدنی منیزیم و سیلیس یافت میشود گرما را به خوبی جذب کرده و عملکرد بسیار خوبی را از خود نشان میداده است. با ساییده شدن آزبست غبار سمّی تولید میشود که استنشاق آن به مرور زمان سلامتی انسان را به خطر میاندازد . در حال حاضر آزبست در تولید لنتها حذف شده است.
هر چرخ چند لنت ترمز دارد؟
هر چرخ دارای دو لنت ترمز میباشد:
لنت داخلی
لنت خارجی
یعنی در مجموع یک خودرو دارای 8 عدد لنت میباشد.
