انواع ترانزیت کالا بر اساس مرز گمرکی

مفهوم ترانزیت کالا چیست؟

اصطلاح لاتین است. در انگلیسی و فرانسوی معادل کلمه جابجایی، پاس یا انتقال است. در فرهنگ لغت آکسفورد، کلمه ترانزیت به عنوان انتقال افراد یا چیزها از یک مکان به مکان دیگر تعریف شده است. در فارسی کلمه ترانزیت یک اصطلاح حقوقی مربوط به تشریفات گمرکی است. اصطلاح و مفهوم ترانزیت بسیار پرکاربرد است و برای همه ما کاملا آشناست. این در حالی است که گاهی برخی از فعالان حوزه حمل و نقل یا افرادی که به امور صادرات و واردات می پردازند، مفهوم ترانزیت را به معنای صحیح به کار نمی برند. حتی اگر با حمل و نقل کالا یا امور گمرکی آشنایی نداشته باشید، احتمالا بارها کلماتی مانند ترانزیت کالا، راننده ترانزیت، خودروی ترانزیت و موارد مشابه را چه از زبان افراد مختلف و چه در رسانه ها شنیده اید. بسیاری از مردم ترانزیت را معادل صادرات یا واردات کالا می دانند. اصطلاح ترانزیت داخلی گاهی به اشتباه به عنوان حمل و نقل کالا بین شهرهای داخلی توسط شرکت های باربری و سیستم حمل و نقل داخلی تعریف می شود! در حالی که چنین تصوری از مفهوم ترانزیت کالا به طور کلی اشتباه است. یا با آنچه در قوانین گمرکی کشور تعریف شده کاملا متفاوت است.

تفاوت بین ترانزیت کالا و صادرات و واردات

در عرف گمرکی کشور گاهی صادرکننده کالاهای تولید داخل را به کشور دیگری صادر می کند. بنابراین از نظر صادرات، مبدأ کالا ایران و مقصد آن کشور خارجی دیگری است. در واقع گیرنده کالا مشتری کالای ایرانی است. شاید معروف ترین نمونه ممکن صادرات نفت از کشور باشد. اما در صورت عکس، ممکن است واردکننده محصولی را از یک کشور خارجی برای مصرف مردم داخل کشور وارد ایران کند. بنابراین در قوانین گمرکی صادرات و واردات وجود دارد. صادرات و واردات کالا می تواند دائمی یا موقت باشد. این بدان معنی است که ممکن است یک محصول به طور موقت و فقط برای نمایش نمونه برای مشتری صادر شود. یا شرکت در نمایشگاه بین المللی و سپس بازگشت به کشور. صادرات و واردات کالا اصطلاحاتی آشناست و به اختصار توضیح داده شده است. اما رویه گمرکی دیگری نیز در قوانین دنیا وجود دارد که ترانزیت است.

انواع ترانزیت کالا بر اساس مرز گمرکی

در این روش کالا به صورت داخلی و خارجی ترانزیت می شود.

ترانزیت داخلی

نام دیگر ترانزیت داخلی پاسوان است. اگر کالایی وارد کشور شود اما به دلایل مختلف امکان ترخیص کالا و ورود به بازار داخلی وجود نداشته باشد از روش ترانزیت داخلی استفاده می شود. طبق ماده ۶۰ قانون گمرک کشور، به تشخیص گمرک یا به درخواست واردکننده، می توان محموله را به گمرک دیگری در کشور منتقل کرد تا تشریفات گمرکی و ترخیص کالا در آن محدوده انجام شود. . در این صورت به انتقال کالا از گمرکات داخلی به یکدیگر ترانزیت داخلی یا پاسوان می گویند. در ترانزیت داخلی فرآیندهای اداری و پرداخت حقوق گمرکی در مقصد انجام می شود و سپس فرآیند واردات کالا صورت می گیرد. به عنوان مثال ممکن است صاحب بار کالای خود را در گمرک بندرعباس وارد کند اما تردد و حجم بار در گمرک بندرعباس زیاد باشد. به همین دلیل واردکننده امکان ترخیص کالا در زمان مقرر را ندارد. لذا طبق ماده مذکور می تواند کالا را به گمرک دیگری مانند گمرک سرخس انتقال دهد. تا مراحل ترخیص کالا از گمرک انجام شود. به طور کلی زمانی که کالای غیر گمرکی از گمرک یک کشور به گمرک دیگر همان کشور حمل می شود، به آن ترانزیت داخلی می گویند. در خصوص هزینه ترانزیت داخلی نیز لازم به ذکر است که ممکن است ترانزیت داخلی بنا به درخواست صاحب بار باشد. در این صورت خسارت های احتمالی و حق بیمه طبق قوانین موجود بر عهده متقاضی خواهد بود. در غیر این صورت چنانچه فرآیند ترانزیت داخلی بنا به درخواست گمرک انجام شود، پرداخت کلیه هزینه ها و در صورت مفقود شدن، کلیه خسارات به عهده سازمان مذکور خواهد بود.

مدارک مورد نیاز برای ترانزیت داخلی کالا

برای انجام هر فعالیتی یک سری مدارک لازم است. مدارک لازم جهت ترانزیت داخلی کالا در کشورمان به شرح زیر می باشد. بارنامه فاکتور فروش کالا لیست عدل بندی ترخیص کالا از گمرک پروانه بهره برداری شرکت تولید کننده کالا قبض انبار گمرک گواهی مبدا گواهی ثبت سفارش

ترانزیت بین المللی

ارسال کالا از یک کشور به کشور دیگر را ترانزیت خارجی یا ترانزیت بین المللی می گویند. در واقع ترانزیت خارجی به فرآیند ورود و عبور کالا از یک گمرک مرزی و خروج از گمرک مرزی دیگر اطلاق می شود. در ترانزیت بین المللی کالاهایی که از کشور خارج می شوند. با توجه به شرایط واردات از پرداخت حقوق گمرکی، حقوق و سود بازرگانی معاف هستند. البته باید هزینه های گمرکی پرداخت شود. مگر اینکه در قراردادهای ترانزیتی که با کشورهای دیگر منعقد می شود، هزینه ها به گونه ای متفاوت بیان شده باشد.

مدارک مورد نیاز برای ترانزیت خارجی

اسناد مربوط به ترانزیت خارجی کالا با ترانزیت داخلی کمی متفاوت است. مدارک این نوع ترانزیت کالا به شرح زیر می باشد. فاکتور خرید کالا بارنامه لیست عدل بندی معرفی نامه گارانتی یا تعهد قانونی وکالت نامه تصویر کارت ویزیت مجوز ترانزیت برای ورود کالاهای در حال عبور مجوز بانک راهنمای جاده و گذرنامه CHR

انواع ترانزیت کالا بر اساس شیوه حمل بار

ترانزیت از تمامی مسیرهای بین کشورها قابل انجام است. و البته به طور کلی ترانزیت را به دو الگوی کلی ترانزیت داخلی و ترانزیت خارجی یا ترانزیت بین المللی تقسیم می کنیم.

ترانزیت داخلی یا پاساوان چیست؟

ترانزیت داخلی به انتقال کالاهای غیر گمرکی از گمرک یک کشور به کشور دیگر اشاره دارد. به عنوان مثال ممکن است محموله ای از گمرک بوشهر به گمرک دیگری در کشور بدون انجام عملیات گمرکی منتقل شود. و در آنجا کار گمرک و ترخیص انجام شود. به این انتقال داخلی، ترانزیت داخلی می گویند.

هزینه ترانزیت داخلی

برخی ترانزیت داخلی را با باربری و حمل کالا بین نقاط مختلف کشور اشتباه می گیرند. طبق قانون، اگر درخواست ترانزیت داخلی به درخواست صاحب محموله باشد، مسئولیت حق بیمه و خسارت احتمالی بار در هنگام ترانزیت کالا به عهده وی است. اما در صورتی که ترانزیت داخلی به تشخیص گمرک انجام شود، مسئولیت حفاظت از محموله و پرداخت هزینه ها به عهده گمرکات کشور می باشد.

ترانزیت بین المللی چیست؟

ترانزیت بین المللی همانطور که از نامش پیداست به جابجایی کالا و محموله های مختلف بین دو کشور اطلاق می شود. به عنوان مثال ارسال کالا از ایران به کانادا، از ایران به ترکیه و … باید ترانزیت خارجی محسوب شود. به این ترتیب محموله های کالا از گمرک ایران خارج شده و از مسیرهای مختلفی وارد گمرکات کشور مقصد می شوند. (همچنین ممکن است کالاهایی از کشورهای دیگر مانند ترکیه، کانادا، دبی و … نیز از طریق این روش ها وارد ایران شود.) یکی دیگر از روش های حمل بار، ترانشیپ است.