لاستیک خودرو ترکیبی از مواد روغنی آلی و زنجیره کربنی است. این قطعه مصرفی لاستیکی در گذر زمان با کمک پیشرفت تکنولوژی، به بافت تقویتکننده نخی و سیمی مجهز شد تا کمک بیشتری به دوام، استقامت و طول عمر مفید آن کند، اما این همه داستان نیست.
درست برخلاف آنچه فروشندگان در خصوص عمر لاستیک ماشین میگویند، تایر یک قطعه کاملا فاسدشدنی و دارای تاریخ انقضا است. به همین دلیل است که روی دیواره تایر، تاریخ دقیق تولید آن حک میشود تا خریدار بداند که تایر انتخابی دقیقا چقدر از عمر مفید خود را از سر گذرانده است. اما فساد تایر با کپک زدن و تغییر بو همراه نیست، بلکه پارهای از تغییرات نشاندهنده سپری شدن عمر مفید تایر است که در دراز مدت موجب ضعف ساختار لاستیک ماشین و در نهایت از هم گسستگی آن میشود. در این مرحله امکان ترکیدن تایر خودرو وجود دارد.
🔹 عمر مفید
عمر مفید تایرهای رایج در صنعت خودروسازی تنها ۵ سال است. در نتیجه حتی اگر در این مدت زمان تایر زیر خودرو نبوده و در انبار تاریک نگهداری شده باشد، فساد تایر متوقف نمیشود. زنجیره کربنی تشکیلدهنده تایر و جدا شدن روغن آلی موجود در آن، به آرامی اتفاق میافتد و ساختار تایر را شکننده میکند.
🔹 تابش آفتاب
نور آفتاب دارای مقادیر اندکی اشعه فرابنفش (UV یا Ultra Violet) است. اگر چه این مقدار بسیار ناچیز است، اما در صورت تابش طولانی مدت نور آفتاب به تایر خودرو و داغ شدن آن، تغییرات شیمیایی در لاستیک ماشین رخ میدهد که باعث خروج مواد روغنی و زرد شدن رنگ تایر میشود. این تغییرات شیمیایی به آرامی موجب از هم گسستگی تایر میشود.
🔹 پارک طولانی مدت
در صورتی که خودرو در مدت زمان طولانی در یک محل ثابت پارک شود، فشار وزن خودرو تنها در بخش متصل به زمین به تایر وارد میشود. این اتفاق باعث تغییر شکل دایرهای تایر شده و همچنین فشار دائمی که به آن بخش از لاستیک وارد میآورد، باعث ایجاد ترکهای ریز میشود.
🔹 عدم تنظیم باد تایر
تنظیم نبودن باد تایر در سطح استاندارد نیز باعث بروز مشکلاتی مشابه میشود. به این ترتیب که اگر باد تایر از سطح استاندارد کمتر باشد، موجب تا خوردن دیواره تایر و ایجاد فشار غیر استاندارد در محل تا خوردگی و بروز ترک میشود. همچنین فشار بیشتر از حد استاندارد نیز باعث قرارگیری لاستیک در وضعیت فشار دائمی غیر استاندارد و کشش پیوسته دیواره آن میشود.
🔹 دمای هوا
معمولا ترکیدگی تایر در فصل گرم سال بیشتر است اما چرا؟ دلیل بسیار ساده است. گرمای بسیار زیاد هوا در مناطق گرم کره زمین مانند شهرهای بیابانی و نواحی نزدیک به خط استوا، همزمان باعث داغ شدن هوای داخل تایر و سطح زمین میشود که هر دو موضوع به افزایش محسوس فشار هوای داخل تایر خودرو و انبساط آن میانجامد. حتی اگر باد لاستیکها را در سطح استاندارد تنظیم کنید، این تغییرات شدید دمایی موجب افزایش چند واحدی در باد تایر و در نتیجه خروج آن از حالت استاندارد میشود.
🔹 رانندگی غیراصولی
اجرای حرکات نمایشی نظیر برناوت (Burn out)، تیکاف کشیدنهای پیاپی و گرفتن ترمز خودرو به صورت سنگین باعث ساییده شدن لاستیک خودرو در مدت زمان کم و پایان عمر مفید زودتر از موعد تایر میشود. این موضوع همچنین با نازکتر کردن سطح آج لاستیک، دیواره همواره در تماس با زمین را باریکتر کرده و در نتیجه فشار باد داخلی تایر باعث قوس برداشتن و سایش بیشتر و سریعتر این سطح میشود.
🔹 بازه وزن و سرعت خودرو
تمامی خودروهای تولیدی در جهان دارای وزن خالص (وزن خودرو به تنهایی) و وزن ناخالص (وزن نهایی خودرو به همراه بنزین، بار و سرنشینان) و همچنین کلاس سرعتی مشخص هستند. از این رو برای هر خودرو از سوی شرکت تولیدکننده یک یا چند تایر بهخصوص با ردهبندی وزنی و سرعتی مشخص و فشار باد استاندارد توصیه میشود. در صورت عدم استفاده از تایرهای مناسب با ویژگیهای خودرو، سایش سریع، خستگی زود هنگام و عدم تحمل ساختاری تایر در سرعت بالا میتواند منجر به ترکیدن لاستیک ماشین شود.
🔹 لاستیک ترمیم شده
یکی از رایجترین روشهای استفاده دوباره از تایر پنچرشده، ترمیم آن است. ترمیم لاستیک سوراخشده روشهای متعددی دارد، اما نکته مهم آنجا است که یک تایر ترمیمشده از دیدگاه تحمل بازه سرعت و وزن، هرگز همانند روز اول ایفای نقش نمیکند.
🔹 حرکت با تایر پنچر
تایری را که باد آن بیش از اندازه کم یا پنچر شود، به هیچ عنوان نباید استفاده کرد. با کم شدن باد تایر یا پنچر شدن آن، وزن خودرو بر لبه ریم قرار میگیرد و این لبه باریک همانند قیچی عمل کرده وبه سادگی دیواره تایر را پاره میکند. حرکت خودرو با تایر بسیار کمباد یا پنچر حتی در مسافت کوتاه نیز میتواند بهسادگی موجب آسیب دیواره لاستیک و ایجاد ترک در ساختار آن شود که احتمال پارگی آن هنگام باد شدن مجدد را افزایش میدهد.
