دیزل ژنراتور یا ژنراتور دیزلی یا مولد برق یا موتور برق یک ماشین صنعتی است که انرژی شیمیایی موجود در سوخت (گازوئیل) را به انرژی الکتریکی تبدیل می کند.
☑️انواع دیزل ژنراتور
دیزل ژنراتور را به لحاظ موارد متعدد می توان دسته بندی نمود. اولین مورد آن، تقسیم بندی براساس نوع استفاده است.
☑️ بر اساس نوع استفاده
دیزل ژنراتور ها از لحاظ نوع استفاده به دو دسته تقسیم بندی می شوند:
دائم کار (Prime)
اضطراری (Emergency)
☑️ دیزل ژنراتور دائم کار
مولد برق دائم کار معمولا در مواردی استفاده می شود که مولد برق به عنوان عامل تولید کننده برق اصلی می باشد. معمولا در کاربردهای این چنینی، یا دسترسی به برق شبکه یا شهر وجود ندارد. و یا این که استفاده از برق شبکه به دلایل مختلف امکان پذیر نیست.
پروژه های عمرانی خارج از محیط شهرها، معادن، ویلاها، کمپ های موقت، موکب های زیارتگاهی در ایام خاص از مواردی هستند.
در کارگاه های عمرانی داخل شهرها نیز اجازه استفاده از برق شهری به سازنده داده نمی شود. زیرا برق مصرفی در کارگاه عمرانی باعث نوسان شدید فرکانس برق در یک شعاع مشخص می شود. در نتیجه باعث ایراد خسارت به مصرف کننده های خانگی می شود.
در تمام این موارد دیزل ژنراتور به عنوان منبع اصلی تامین برق به شمار می آیید. و استفاده از آن به صورت دائمی (روزانه) می باشد. تمام دیزل ژنراتورهای ساخت تیارا، به صورت کلی قابلیت استفاده به عنوان دیزل ژنراتور دائم کار را دارند و برای استفاده دائمی از آنها نیاز به تجهیز خاصی وجود ندارد.
☑️ دیزل ژنراتور اضطراری
مولد برق اضطراری همان طور که از نام آن نیز مشخص است مخصوص استفاده در مواقع اضطراری است. به این مفهوم در حالت معمولی برق شهر یا شبکه وجود دارد و مدار مصرف را تغذیه می کند. و در هر زمان و به هر دلیل که برق اصلی وجود نداشته باشد، وظیفه تامین نیروی برق مصرفی بر عهده مولد برق قرار می گیرد. فرودگاهها، بیمارستان ها، مجتمع های تجاری و مسکونی، کارخانجات تولیدی، انبارهای دارو و مواد غذایی همه و همه از مواردی هستند که معمولا در آنها از دیزل ژنراتور به عنوان پشتیبان برق اصلی استفاده می شود. تمام دیزل ژنراتورهای تیارا قابلیت استفاده به عنوان پشتیبان برق شهری را دارند. البته برای انجام این منظور نیاز به استفاده از تابلو اضطراری (ATS) وجود دارد. هزینه تابلو اضطراری معمولا در مقایسه با هزینه خرید مولد برق قابل توجه نیست هر چند خرید هم زمان دیزل ژنراتور به همراه تابلو اضطراری مشمول تخفیف خرید نیز می شود.
☑️ دلایل استفاده از مولد برق دیزلی
یکی دیگر از مواردی که از دیزل ژنراتور به عنوان برق پشتیبان استفاده می شود کمبود برق است. معمولا زمانی که صاحبین کسب و کار تجارت خود را توسعه می دهند و ظرفیت تولید خود را به صورت مداوم گسترش می دهند.
این اتفاق بسیار خوب و مبارکی است اما، بعضا مشاهده می شود که در در زمان تاسیس به دلایل متعدد، پیش بینی توسعه آینده به درستی انجام نشده است. یا تامین ظرفیت برق مجموعه از نگاه کارفرما پنهان مانده است. یا شبکه سراسری برق امکان افزایش برق را ندارد.
در این موارد، از دیزل ژنراتور به عنوان برق کمکی و برای تامین کمبود برق مدار استفاده می شود. در این خصوص نیاز به استفاده از تجهیز دیگری به نام تابلو سنکرون (Synchronizer) می باشد. کار تابلو سنکرون، همسو کردن برق دیزل ژنراتور با برق شهری به منظور تجمیع دو منبع برق می باشد.
☑️ دیزل ژنراتور بر اساس صدای خروجی
از نظر صدای خروجی دیزل ژنراتورها به دو دسته تقسیم می شوند:
معمولی (اوپن)
سایلنت (کاناپی)
صدای خروجی دیزل ژنراتور باعث ایجاد آلودگی صوتی بیش از حد مجاز در پروژه می شود. این امر باعث آسیب به اپراتور یا اطرافیان می شود استفاده از نوع سایلنت دیزل ژنراتور توصیه می شود. معمولا قدرت صدای دیزل ژنراتور در نوع اوپن بسته به توان (کاوا) دیزل ژنراتور از ۹۵ تا ۱۲۰ دسی بل و یا بالاتر هست. در حالی که این میزان در دیزل ژنراتور سایلنت به صورت معمول ۸۵ دسی بل است ولو این که می توان این قدرت را تا ۶۸ دسی بل نیز کاهش داد.
☑️ دیزل ژنراتور بر اساس سیستم خنک کاری
دیزل ژنراتورها بر اساس سیستم خنک کاری به دو دسته تقسیم می شوند:
هوا خنک
آب خنک
در دیزل ژنراتورهای آب خنک، آب عنصر اصلی خنک کاری موتور دیزل به حساب می آید و با گردش در محفظه سیلندر (بلوک آب) گرمای موتور را به خود جذب نموده و با گردش در رادیاتور این گرما را به محیط می دهد.
در دیزل ژنراتورهای هوا خنک، رادیاتور و آب وجود ندارد و حرارت موتور مستقیما در محیط پخش می شود. دیزل ژنراتورهای هوا خنک کاربری زیادی ندارند و معمولا در شرایط آب و هوایی بسیار سرد و یا در پروژه های خاص قابل استفاده هستند.
☑️ دیزل ژنراتور بر اساس محیط استفاده
بر اساس محیط استفاده دیزل ژنراتور ها به دو دسته تقسیم می شوند:
زمینی
دریایی
مولدهای برق زمینی و دریایی هر دو در دسته مولد های برق آب خنک دسته بندی می شوند. با این تفاوت که در دیزل ژنراتور زمینی، آب پس از گردش در بلوک سیلندر حرارت خود را در رادیاتور از دست می دهد ولی در دیزل ژنراتور دریایی، آب پس از گردش در بلوک سیلندر، حرارت خود را در مبدل از دست می دهد.
آبی که در داخل مبدل به چرخش در می آید و حرارت آب موتور را به خود جذب می کند آب دریا است که توسط یک پمپ از دریا مکیده شده و بعد از چرخش در مبدل و جذب حرارت دوباره به دریا ریخته می شود. استفاده از مولد برق دریایی همان طور که از نام آن پیدا است برای تامین برق قایق های بزرگ و کشتی ها استفاده می شود. هر چند در دریا و در روی کشتی ها امکان استفاده از دیزل ژنراتور زمینی نیز وجود دارد مخصوصا در فضاهای باز کشتی مانند عرشه آن.
☑️ تقسیم بندی دیزل ژنراتور بر اساس ولتاژ خروجی
بر اساس ولتاژ جریان برق خروجی، دیزل ژنراتورها به دو دسته تقسیم می شوند:
فشار ضعیف (Low Voltage)
فشار متوسط (Medium Voltage)
اصولا در صنعت برق و بر اساس استاندارد آنسی (ANSI)، جریان برق به فشار ضعیف (تا ۱۰۰۰ ولت) فشار متوسط (۱۰۰۰ ولت تا ۱۰۰ کیلو ولت)، فشار قوی (۱۰۰ کیلو ولت تا ۲۳۰ کیلو ولت)، فوق فشار قوی (۲۳۰ کیلو ولت تا ۱۰۰۰ کیلوولت) و فوق العاده فشار قوی (بیشتر از ۱۰۰۰ کیلوولت) تقسیم بندی می شود.
جریان دیزل ژنراتورهای خانگی و صنعتی معمولی برق فشار ضعیف مورد استفاده قرار میگیرد. اما در برخی پروژه های صنعتی و همچنین در صنایع بزرگ استفاده از دیزل ژنراتورهای فشار متوسط (۶ کیلوولت، ۱۲ کیلو ولت و ۲۰ کیلوولت) معمول است.
