تعریف تسمه نقاله
تسمه نقاله به فارسی از ترکیب دو واژه انگلیسی Conveyor Belt ترجمه است که البته به آن تسمه کانوایر یا نوار نقاله هم اطلاق میشود که غالبا در ایران واژگان نوار نقاله را به سیستم حرکتی تسمه نقاله از پایه نسبت میدهند که از موتور گیربکس، غلطک (درام ابتدایی و انتهایی) تشکیل شده است که سیستم کامل یک نقاله را تشکیل میدهند و به نواری که مواد حمل شونده روی آن قرار میگیرند تسمه نقاله گفته میشود.
تاریخچه
نخستین تسمه نقاله در قرن نوزدهم مورد استفاده قرار گرفت.
در سال ۱۸۹۲، توماس رابینز اقدام به اختراع مجموعهای از محصولات کرد که منجر به توسعه و استفاده تسمه نقاله در معادن برای جا به جایی مواد معدنی از قبیل: ذغال سنگ، سنگ معدن و .... شد.
در سال ۱۹۰۱ ساندویک اقدام به ساخت و تولید تسمه نقاله استیل کورد (تسمه نقاله فولادی) کرد. در سال ۱۹۰۵ ریچارد ساتکلیف نخستین تسمه نقالهی ویژه برای حمل و جا به جایی زغال سنگ در معادن را تولید و عرضه کرد که منجر به انقلاب صنعتی بزرگی در صنعت معدن شد.
در سال ۱۹۱۳ هنری فورد خطوط مونتاژ تسمه نقاله را در مجموعهی کارخانه اتومبیل سازی فورد راهاندازی کرد.
در سال ۱۹۷۲ "جامعه فرانسه REA" طولانیترین سیستم انتقال از طریق نوار نقاله را به طول ۱۳.۸ کیلومتر ایجاد کرد.
در سال ۱۹۵۷ شرکت لاستیک سازی گودریچ در آمریکا اقدام به تولید و عرضه نوعی از تسمه نقاله نمود که تا رسیدن به سیستم تسمه نقاله ی انبوه ادامه داشت. این سیستم با داران بودن یک پیچ کمتر، عمری طولانیتر نسبت به تسمه نقالههای قدیمی داشت چرا که تمام سطح نقاله را پوشش میداد.
این نوع از نوار نقاله دیگر تولید نمیشود چرا که تسمههای امروزی بدون هیچ پیچشی عمری طولانیتر و لایههایی بیشتر دارند. در سال 1970، کمپانی " اینترالاکس" در شهر لوییزیانا حق انحصاری تولید انواع مختلف تسمه نقاله ی لاستیکی را به نام خود ثبت کرد.
ساختار
تسمه نقاله دارای یک یا چند لایه است و به طور معمول دارای سه لایه است: پوشش لاستیکی بالا، منجیدها و پوشش لاستیکی پایین.
منجیدها تار و پودی بافته شده در لایهی میانی هستند که به منظور مقاومت طولی و عرضی در تسمه نقاله تعبیه میشوند. متداولترین متریالهای منجید عبارت است از: رشتههای فولادی، پلیاستر، نایلون، کتون و آرامید.
لایههای پوششی معمولاً از لاستیک یا پلاستیک ساخته میشوند. تسمه نقالههای فلزی زمانی که به استقامت بیشتری نیاز است مورد استفاده قرار میگیرند. به عنوان مثال تسمه نقالههای با مقاومتهای بیشتر از رشتههای فولادی ساخته میشوند. این نوع تسمه نقاله با مقاومت ۱۰ هزار نیوتون بر میلیمتر در معدن چیکی کاماتا در شیلی، دومین معدن بزرگ رو باز دنیا استفاده میشود. در شیلی، استفاده از تسمه نقالههای پلیاستر، نایلون و کتون با استحکام پایین رایج است و از آرامید با نیروی مقاومت بین ۶۳۰ تا ۳۵۰۰ نیوتون بر میلیمتر نیز استفاده میشود. مزایای استفاده از تسمه نقاله با لایههای آرامیدی، صرفه جویی در انرژی، افزایش طول عمر و افزایش بهرهوری است. به عنوان مثال تسمهنقالهی آرامیدی با مقاومت ۲۲۵۰ نیوتون بر میلیمتر و به طول ۳۴۰۰ متردر معدن زغال سنگ بائودین واقع در چین مورد استفاده قرار میگیرد که بنا بر گزارش رسمی این امر باعث ۱۵ درصد صرفه جویی در انرژی شده است. یکی از مهمترین عامل تعیین قیمت تسمه نقاله که پیشتر در این مقاله به آن اشاره کردیم به همین نوع ساختار آن بازمیگردد.
کاربرد تسمه نقاله
امروزه از انواع مختلف تسمه نقاله بسته به نوع صنعت مربوطه مورد استفاده قرار میگیرد که غالباً از نوع لاستیکی یا پی وی سی PVC هستند. وزن سیالات و نوع متریال حمل شونده در تصمیمگیری برای انتخاب تسمه نقاله مورد نیاز بسیار تاثیر گذار است.
تسمه نقالههای با تیغههای مشخص که با عنوان الواتور بلت یا باکت الواتور شناخته میشوند برای جا به جایی مواد به صورت عمودی مورد استفاده قرار میگیرد که استفاده از آنها برای بارگیری به کامیونها بسیار متدوال است.
از تکنولوژی سیستم نوار نقاله در پلههای برقی، فرودگاهها، فروشگاهها و همچنین در خط مونتاژ کارخانجات به کرات استفاده میشود. در صنایع مادر همچون معدن، فولاد، سیمان، کشاورزی، بازیافت، و... بهرهوری از تسمه نقاله امری اجتناب ناپذیر محسوب میشود.
