آشنایی با وکالت بلاعزل

وکالت بلاعزل چیست؟

وکالت بلاعزل سندی است محضری و رسمی که از طریق دفترخانه اسناد رسمی توسط موکل به وکیل داده میشود که در کار مشخصه ای که خلاف مفهوم ماده 10 قانون مدنی نباشد اختیارات واسعه و تمام و کمال را تا اجرای موضوعیت وکالت انجام دهد و عزل آن توسط موکل جایز نبوده لکن قانونگذار میگوید اگر فرضاً دلائل و مدارک و شواهدی کامل دلالت بر عدول از وکالتنامه وجود داشته باشد باید به دادگاه مراجعه و پس از اثبات حق رأی به ابطال وکالتنامه داده شود.

وکالت بلاعزل یکی از انواع وکالت است که در آن موکل حق فسخ قرارداد را از خود سلب کرده و امکان فسخ آن وجود ندارد. این نوع وکالت در مواردی مانند فوت و حجر وکیل یا موکل، اقاله، انجام شدن یا از بین رفتن موضوع عقد و پایان مدت عقد باطل می شود.

وکالت به معنای واگذاری اختیارات به شخص دیگر برای انجام امور حقوقی مشخص است. یکی از مشکلات وکالت عادی، خطر فسخ قرارداد توسط موکل است. برای حل این مشکل، وکالت بلاعزل پیشنهاد می شود که نوعی عقد وکالتی است که موکل حق فسخ را از خود سلب کرده و پایدار و غیرقابل فسخ است. در صورتی که شرایطی مانند فوت و حجر وکیل یا موکل، اقاله، انجام شدن یا از بین رفتن موضوع عقد و پایان مدت عقد بروز دهد، قرارداد باطل خواهد شد. در عقد وکالت بلاعزل، ممکن است طرفین بخواهند آن را فسخ یا باطل کنند. با توجه به استحکام بیشتر این نوع وکالت نسبت به وکالت عادی، ممکن است در برخی شرایط، طرفین ترجیح دهند درصد پایان یافتن قرارداد را کاهش دهند. برای رفع این مشکل، قانون مدنی راه حلی تحت عنوان وکالت بلاعزل پیش بینی کرده است، که شامل نوعی وکالت در طلاق و وکالت در حضانت فرزند بلاعزل می باشد. ماده 678 قانون مدنی همچنین تعیین می کند که عقد وکالت با عزل کردن وکیل توسط موکل منقضی می شود.

با توجه به ماده فوق، موکل در شرایطی می‌تواند حق عزل وکیل را از خود بگیرد. این نوع عقد وکالت به وکالت بلاعزل معروف است و قابل فسخ نیست. اگر عقد وکالت یا عدم عزل وکیل شرطی باشد، وکالت به وکالت بلاعزل تبدیل می‌شود و از جانب موکل قابل فسخ نیست. انعقاد عقد وکالت مانع از آن نمی‌شود که موکل خود نتواند موضوع وکالت را انجام دهد. این نکته هم باید به خاطر داشت که وکالت عقدی جایز است؛ به این معنا که با جنون یا فوت وکیل یا موکل فسخ می‌شود که وکالت بلاعزل نیز از این قضیه مستثنی نیست.

در وکالت نامه عادی، موکل می‌تواند به دفاتر اسناد رسمی مراجعه و عقد را فسخ کند. اما در وکالت بلاعزل، حق فسخ برای موکل وجود ندارد.

🔻 انواع وکالت بلاعزل 🔻

دو نوع وکالت وجود دارد یکی وکالت در امور خاص و تعیین شده و دیگری وکالت جامع . در وکالت اولیه یعنی انجام کار یا امری خاص دقیقاً حدود و ثغور اختیارات تعیین شده است. لکن در وکالت جامع از نوع بلاعزل وکیل میتواند در کلیه امور زندگی موکل خود وارد عمل و استیفای حق و پیگیری نماید و در این نوع وکالتنامه ها تا مادام که موکل زنده است. وکالت بقوت خود باقی است و در صورت فوت وکالتنامه اعتباری نخواهد داشت.

وکالت بلاعزل در طلاق:

وکالت بلاعزل در طلاق معمولاً توسط یکی از زوجین به دیگری از طریق دفاتر اسناد رسمی داده میشود که راجع به طلاق خلعی ، رجعی، بائن، مبالات، حق حضانت اطفال، راجع به مهریه، نفقه، اجرت المثل و هر نوع مورد دیگری دارند یکی از طرفین بدون نیاز به حضور دیگری مبادرت به طلاق از طریق محاکم نماید و اینگونه وکالتنامه های بلاعزل قابلیت اجرائی در تمام مراحل را دارند.
وکالت بلاعزل در فروش ملک:

اگر وکالتی بلاعزل به کسی داده شود و وکیل نسبت به فروش املاک و مستغلات موکل خود اقدام و وجوه دریافتی از معامله را در متن وکالتنامه بلاتکلیف بگذارد. در این راستا چنانچه قصد بر پرداخت ثمن معامله از راه فروش باشد صراحت ماده 338 قانون مدنی که میگوید تملیک عین باید به عوض معلوم باشد میتواند موکل حق خود را استیفاء کند.

وکالت بلاعزل بعد از فوت:

طبق ماده 679 قانون مدنی موکل می تواند هروقت بخواهد وکیل را عزل کند مگر اینکه وکالت وکیل و یا عدم عزل ضمن عقد لازمی شرط شده باشد با مرگ هر یک از طرفین در وکالت بلاعزل هم بقای آن منتفی می شود. زیرا ، اولا بند3 ماده 678 به طور مطلق فوت یا جنون وکیل یا موکل را موجب انقضای وکالت می داند ثانیا مطابق ماده 954 همین قانون به عنوان قاعده حکم بر همه عقود جایز ، فوت احد طرفین موجب انفساخ عقد جایز خواهد شد. بدیهی است بلاعزل بودن وکالت و اسقاط حق عزل یا استعفاء ، ماهیت آن را تغییر نمی دهد و آن را به عقدی لازم تبدیل نخواهد کرد. صرفا موکل حق عزل وکیل را در مدت محدود یا نامحدود از خود ساقط نموده یا حق استعفای وکیل سلب شده است. ثالثا جوهر اذن و نیابت در وکالت در مرحله حدوث عقد وجود داشته ، در باقی آن هم مورد نیاز است و با فوت یکی از طرفین در نظام حقوقی ما نمی توان پذیرفت که کماکان اذن و نیابت باقی خواهد بود. بلکه ، اثر فوت هر یک از دو طرف ، انحلال عقد وکالت بلاعزل را در پی خواهد داشت .

وکالت بلاعزل در حضانت فرزند:

اگرچه وکالت بلاعزل راجع به فرزندان از طرف یکی از زوجین به دیگری داده میشود . لکن طبق ماده 10 قانون مدنی اگر قراردادهای خصوصی مغایر با قانون نباشند نافذ هستند بدین معنی که قانونگذار میگوید دختر تا 9 سال قمری به بلوغ شرعی میرسد و حق انتخاب را با یکی از ابوین میتواند داشته باشد و پسر (اولاد ذکور) همین امتیازات در سنین 15 سال قمری میرسد و در اینجاست که اگر تضادی بین وکالتنامه و حق انتخاب به وجود آید مرجع رسیدگی دادگاه خواهد بود.