تاسیسات لوله کشی چیست؟
در ساختمان های مسکونی، صنعتی، تجاری و غیره آب، فاضلاب و گاز مانند خون در رگ های بدن است. در این شرایط لوله های به کار رفته در ساختمان می توانند نقش رگ ها را ایفا کنند و اهمیت آنها اگر به اندازه رگ در بدن انسان نباشد، کمتر نیست! تاسیسات لوله کشی یکی از مهم ترین اقدامات در ساخت و ساز است که بر اساس استانداردهای مختلفی انجام میشود. این تاسیسات تمام انواع لوله کشی اعم از لوله کشی آب، فاضلاب، گاز، شوفاژ و سیستم های گرمایشی را شامل شده و در بخش های صنعتی برای انتقال مواد شیمیایی نیز قابل استفاده هستند.
لوله کشی در حالت استاندارد بعد از بتن ریزی و سفت کاری ساختمان و قبل از نازک کاری انجام میشود. البته در برخی از مواقع همزمان با بازسازی ساختمان ممکن است به اجرای این قبیل تاسیسات نیاز باشد.انواع تاسیسات لوله کشی
تاسیسات لوله کشی مورد استفاده در ساختمان ها را می توان بر اساس نوع سیالی که از لوله ها عبور می کند در گروه های مختلفی دسته بندی کرد که عبارتند از:
لوله کشی آب
در لوله کشی آب از انواع لوله های گالوانیزه ، پنج لایه و پلاستیکی استفاده میشود که از مقاومت بسیار بالایی برخوردار هستند. این لوله کشی انتقال آب را از کنتور به بخش های مختلف ساختمان هدایت می کند و به شیوه های مختلفی اجرا میشود که عبارتند از:
لوله کشی انشعابی
این روش بیشتر برای ساختمان هایی کاربرد دارد که تعداد طبقات و واحدهای آنها کم است. در این شیوه لوله کشی که به صورت توکار و روکار انجام میشود، برای هر واحد ساختمان یک انشعاب از رایزر اصلی ایجاد خواهد شد. رایزر در بیرون ساختمان ایجاد شده و به کنتور متصل است. رایزر از مقابل تمام واحدها عبور کرده و برای هر یک انشعاب ایجاد می کند.
با توجه به اینکه تمام واحدهای ساختمان از یک انشعاب استفاده می کنند، در نتیجه افت فشار آب در آنها بسیار زیاد است. به همین دلیل برای ساختمان ها چند طبقه با واحدهای زیاد گزینه مناسبی نیست. یکی دیگر از ویژگی های تاسیسات لوله کشی انشعابی، عدم تفاوت در لوله کشی آب گرم و سرد آن است.لوله کشی کلکتوری
جدیدترین روش لوله کشی آب ساختمان، لوله کشی کلکتوری است. در این روش یک جعبه کلکتور نصب میشود و برای هر واحد یک لوله منحصر به فرد و اختصاصی از این جعبه به واحد مورد نظر انتقال پیدا می کند. با توجه به اینکه انشعابات در این روش در طبقات و واحدهای مختلف با هم مشترک نیستند، افت فشار در این روش وجود ندارد.
یکی از ویژگی های مهم تاسیسات لوله کشی کالکتوری، اجرای روکار و سریع آن نسبت به انشعابی است. علاوه براین، به صورت مجزا می توان برای هر واحد و بخش از ساختمان شیر آب قرار داد و جریان آب را از این طریق مدیریت کرد.تأسیسات بهداشتی (آب و فاضلاب)
بشر از ابتدای خلقت نیاز حیاتی به آب داشته است. در گذشته، با توجه به کم بودن جمعیت کره زمین، همین که منابع آب شیرین کفاف کشاورزی و آشامیدن را میداد کافی بود. در حال حاضر اما برای تأمین آب، به تأسیسات آبرسانی شهری، سیستمهای توزیع، مخزنهای ذخیرهسازی آب، سامانههای متعادلسازی جریان و فشار ورودی و خروجی، و تعادل فشار نیاز است.
نکته بعدی، بازگرداندن فاضلاب حاصل از مصرف روزانه به چرخه طبیعت است. در نتیجه، در کنار سیستمهای آبرسانی، استفاده از تأسیسات فاضلاب نیز کاملاً ضروری است.
انواع فاضلاب چیست؟
فاضلاب های تولید شده در بخش های شهری، مسکونی و صنعتی و غیره را می توان در گروه های مختلفی دسته بندی کرد. در یک دسته بندی کلی فاضلاب ها در گروه های زیر قرار می گیرند:
فاضلاب بهداشتی یا انسانی: فاضلاب هایی که منشا تولید آنها انسان است و مواد شیمیایی به ندرت در آنها مشاهده می شود.
فاضلاب صنعتی یا شیمیایی: فاضلاب تولید شده در واحدهای صنعتی، کارخانه ها و کارگاه ها که حاوی مقدار زیادی ترکیبات شیمیایی هستند.
هر یک از این فاضلاب ها خود دارای زیرمجموعه های متعددی هستند. به عنوان مثال، انواع فاضلاب بهداشتی شامل فاضلاب شهری، خانگی، سطحی و بیمارستانی است. انواع فاضلاب صنعتی نیز شامل فاضلاب تولید شده در صنایع مختلف از جمله نساجی، رنگرزی، پالایشگاه، پتروشیمی، کشتارگاه صنعتی، کارخانه های رب گوجه و کنسرو است.
در حالت کلی انواع فاضلاب را می توان با توجه به منشا تولید و نوع آلاینده های موجود در آن در دسته های زیر قرار داد:
فاضلاب شهری
فاضلاب سطحی
فاضلاب صنعتی
فاضلاب کشاورزی
انواع فاضلاب شهری
فاضلاب شهری به تمام پساب ها و فاضلاب های تولید شده در منازل مسکونی، ساختمان های اداری، آموزشی، تفریحی، اقامتی در شهرها، فاضلاب کلینیک ها و واحدهای درمانی، مغازه ها، رستوران و فست فود و موارد مشابه گفته میشود. فاضلاب های شهری در چند سال اخیر با محدودیت هایی مواجه شده و برخی از آنها از قبیل فاضلاب بیمارستان، کارواش و رستوران امکان ورود به شبکه فاضلاب شهری را ندارند. بر همین اساس می توان این فاضلاب ها را در گروه های زیر قرار داد
انواع فاضلاب خانگی
اصلی ترین فاضلاب تولید شده در مناطق شهری، در ساختمان های مسکونی، تجاری و اداری تولید می شود. منبع این فاضلاب ها سرویس های بهداشتی و حمام، اشپزخانه، شستشوی لباس و سطوح است. به همین دلیل مقدار مواد شیمیایی موجود در آنها بسیار کم و قابل چشم پوشی است. از انواع فاضلاب خانگی می توان به فاضلاب مجتمع مسکونی، خوابگاه، هتل و مراکز اقامتی، کمپ های کارگری و نظامی اشاره کرد.
نگرانی اصلی در این فاضلاب ها، بالا بودن مقدار مواد آلی و باکتری ها و عوامل بیماری زا است. برخی از ویژگی های این نوع فاضلاب عبارتند از:
در اغلب مواقع این نوع فاضلاب حالت خنثی داشته و ممکن است کمی قلیایی باشد. البته با تجزیه مواد آلی توسط باکتری ها و واکنش های مختلف در فاضلاب گازهای اسیدی تولید شده و ph کاهش یافته و فاضلاب اسیدی می شود.
این نوع فاضلاب بلافاصله بعد از تولید بوی خاصی نداشته و بیشتر شبیه به مواد شوینده است. با گذشت زمان و با توجه به شرایط نگهداری از فاضلاب بوی آن تغییر می کند. بدترین بو از فاضلاب های قرار گرفتن در شرایط بی هوازی تولید میشود چون در آنها گاز H2S وجود دارد.
فاضلاب های خانگی از ذرات ریز معلق و آلاینده های محلول و غیرمحلول تشکیل شده است. در این فاضلاب بیشتر آب وجود دارد و ذرات معلق کم است.
در فاضلاب های خانگی مواد شیمیایی و ترکیبات خطرناک صنعتی به ندرت وجود دارد و بیشتر آلاینده های آن باکتری ها، پاتوژن و ویروس و عوامل بیماری زا هستند. به همین دلیل با روش های بیولوژیکی می توان کیفیت آنها را بهبود داد.
انواع فاضلاب صنعتی
ییکی از چالش های اصلی در اغلب جوامع، تصفیه فاضلاب صنعتی و پیچیده بودن روند حذف آلاینده های موجود در آنها است. مساله بسیار مهمی که درباره این نوع فاضلاب وجود دارد، تنوع بسیار زیاد آنها از نظر نوع مواد آلاینده است. چون در هر یک از صنایع و کارخانه ها با توجه به محصول تولیدی نوع خاصی از مواد شیمیایی را وارد فاضلاب می کنند.
در فاضلاب های صنعتی باکتری، ویروس و پاتوژن به ندرت وجود دارد و چالش اصلی ترکیبات شیمیایی، فلزات سنگین و ذرات کلوئیدی و روغنی هستند. برخی از انواع فاضلاب صنعتی شامل موارد زیر است:فاضلاب صنایع پتروشیمی
در روند تولید محصولات مختلف در این صنایع مقدار زیادی گلیکول، استالدئید، اسید استیک، پروپیلن و متانول وارد فاضلاب می شود. علاوه براین، فلزات سنگین، ذرات پلاستیکی ریز و معلق و آمونیاک نیز به وفور در آن وجود دارد. به همین دلیل روش های انعقاد سازی در روند تصفیه این نوع فاضلاب کاربرد زیادی دارد. علاوه براین، روش های بیولوژیکی از قبیل تبادل یون و جذب سطحی در کنار فیلتراسیون غشایی نیز برای آنها اجرا می شود.
فاضلاب کارخانه کاغذسازی
صنعت کاغذسازی مصرف آب بسیار بالایی دارد و بخش اعظم آن به فاضلاب تبدیل می شود. در این نوع فاضلاب اسید کلریدریک، سولفید سدیم، اکسید کلسیم به مقدار زیاد وجود دارد که در روند سفید کردن خمیر کاغذ استفاد می شوند. از مهم ترین ویژگی های این فاضلاب می توان به COD بسیار بالا در محوده 8000 تا 22000 و BOD در محدوده 2500 تا 14000 اشاره کرد
فاضلاب پالایشگاه نفت
یکی از خطرناک ترین انواع فاضلاب، در پالایشگاه های نفت تولید می شود. در این پساب ها مقدار زیادی ذرات کلوئیدی و روغنی و سولفید هیدروژن و نفت وجود دارد. به همین دلیل ورود آنها به طبیعت باعث آلودگی شدید محیط زیست و مرگ و میر آبزیان و سایر جانداران می شود. BOD در این نوع فاضلاب 100 تا 300 میلی گرم بر لیتر و TDS آنها 200 تا 400 میلی گرم بر لیتر است و طی چند مرحله تصفیه فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی بهبود پیدا می کنند.
انواع فاضلاب کشاورزی
از دیگر انواع فاضلاب می توان به فاضلاب کشاورزی اشاره کرد که در اغلب مواقع نادیده گرفته میشود. آب استفاده شده برای آبیاری مزارع با گذشت از بخش های مختلف زمین های کشاورزی با مقدار زیاد آفت کش، علف کش و کودهای شیمیایی آلوده می شود. ورود این فاضلاب ها بدون تصفیه به طبیعت باعث افزایش نیترات خاک و فرسوده شدن آن خواهد شد. علاوه براین، مواد آلاینده و شیمیایی موجود در آن نیز خطرات زیادی را برای آبزیان و سایر جانداران به همراه دارد.
جمع بندی
با توجه به منبع تولید فاضلاب و نوع مواد آلاینده موجود در آن می توان آنها را در گروه های مختلفی دسته بندی کرد. فاضلاب شهری، سطحی، صنعتی و کشاورزی گروه های کلی پساب ها هستند که هر یک زیرمجموعه های زیادی دارند. بعد از شناسایی نوع فاضلاب و مواد آلاینده موجود در آن، روش تصفیه انتخاب و در تصفیه خانه یا پکیج ها پیاده سازی می شود.
