از لحظه آفرینش انسان، امنیت همواره از اصلی‌ترین دغدغه‌های نوع بشر بوده‌است. چرا که اتفاقات و بلایای طبیعی از همان لحظه ظهور انسان بر روی زمین تا به امروز گریبانگیر او بوده‌است. از این رو بشر همیشه به دنبال یافتن چاره‌ای برای تامین امنیت جان و مال خویش بوده و شاید همین موضوع شروع تاریخچه بیمه است.
باور عمومی بر این است که برای اولین بار بیمه به معنای واقعی کلمه برای پشتیبانی از تجارت و حمایت از کشتیرانی در برابر خطرات و دزدان دریایی و در واقع در زمان تجارت با کشتی شکل گرفت و به بیمه باربری دریایی معروف است.
تاریخچه بیمه در جهان
در تاریخچه بیمه، نخستين نوع بيمه که مربوط به قبل از سده نوزدهم مورد عمل قرار گرفته ،بيمه باربري دريايي است . سایر رشته‌های بیمهای کم و بيش بعد از انقلاب صنعتي به تدريج شروع شده است. کشتیرانان فینیقی را مبتکر این نوع بیمه یعنی بیمه باربری دریایی می‌دانند. به اینگونه که کشتیرانان و دریانوردان از بازرگانان و تجار وام دریافت میکردند و اگر سفر خود را به سلامت به سرانجام می‌رساندند باید در مدت زمان معلوم اصل پول دریافتی را به همراه سودش به آن بازرگان بازگشت می‌دادند. در تمام این مدت هم کالاهای این دریانورد مقروض نزد بازرگان گرو می‌ماند و اگر طلبش به موقع وصول نمی‌شد می‌توانست آنها را به حراج بگذارد اما چنانچه کشتی با اتفاقات دریایی رو به رو میشد یا دزدان دریایی کالاها را غارت میکردند دریانورد هیچ وظیفه‌ای نسبت به عودت دادن وام دریایی نداشت. این نوع بیمه چیزی حدود پانصد الی ششصد سال پیش از میلاد مسیح در کشورهای حوزه مدیترانه رواج داشت. بنا به برخی روایات این نوع از بیمه حدود دو هزار سال قبل از میلاد در هند و حتی هزار سال قبل از آن یعنی سه هزار سال پیش از میلاد مسیح در چین مرسوم بوده است.
اما بیمه به معنای امروزی از قرن چهاردهم میلادی به وجود آمد. زیرا در دین مسیح سود گرفتن حرام بود و از طرفی سرمایه‌داران حاضر نبودند پولشان را بدون سود قرض بدهند و از طرف دیگر تجار هم نمی‌توانستند بدون وام به تجارت خود ادامه بدهند. این الزام و ضرورت بود که ایشان را به سمت روشی جدید سوق داد که در واقع شرط همراه با قرض بود که برای اولین بار در سال **** میلادی در شهر ژن ایتالیا در میان رومیان مرسوم شد. برای جلوگیری از بهانه‌گیر‌‌‌ی‌های کلیسا وام گیرنده به جای پرداخت سود جایز‌ه‌ای می داد که در واقع هم قیمت همان بهره قبلی بود ولی کلیسا نمی‌توانست از آن جلوگیری کند. بیمه علی رغم این مخالفت‌ها به سرعت توسعه یافت و به گونه‌ای پیش رفت که شواهد حاکی از آن است که در دفتر بیمهای در ژنو در سال ****در مدت یک ماه هشتاد قرار داد بیمه امضا شد.
در قرن پانزدهم میلادی تعدادی از بازرگان‌ها کسب و کار خود را به صدور بیمه منحصر کردند. در سال **** گروهی از فعالان بیمه گر سازمان مجهزی در شهر فلورانس تشکیل دادند.
بازرگانان و کشتی‌داران انگلیسی در ابتدای قرن هفدهم میلادی، پیمانی را در کافه‌ای در لندن به نام لویدز پایه‌گذاری کردند که می‌توان این پیمان را اولین شکل از بیمه امروزی دانست. در حقیقت آنها در این پیمان شرکت بیمه لویدز را پایه‌گذاری نمودند. امروزه این شرکت به عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌های فعال در صنعت بیمه شناخته می‌شود.
دومين رشته بیمهای، بيمه آتش سوزي است که پس از آتش‌سوزی مهیب و فاجعه بار لندن در سال **** تاسیس شد. نخستین رشته بیمه که وارد ایالات متحده آمریکا شد، بیمه آتش‌سوزی بود.
پس از جنگ جهانی دوم بیمه‌های اجتماعی توسعه پیدا کرد. در دهه ۸۰ قرن نوزدهم بیمه اجتماعی در آلمان اجرا شد و در سال **** قانون بیمه ملی در بریتانیا هم به تصویب رسید.
تاریخچه بیمه در ایران
نخستین بار در سال **** شمسی، ناصرالدین شاه قاجار امتیاز «تاسیس اداره حمل و نقل و سازمان بیمه در ایران» را به فردی روس به نام «لازار پولياکف» واگذار کرد، اما این طرح اجرا نشد.
بعد از آن در زمان حکومت احمد شاه قاجار در سال ****، دو فرد روسی با نام‌های « نادژا» و «کافکاز مرکوری» فعالیت‌های بیمهای را در ایران آغاز کردند.
به تدریج شرکت‌های خارجی بیمه وارد این حوزه در ایران شدند و نزدیک به ۲۵سال خارجی‌ها بازار بیمه ایران را در دست گرفتند. طوری که در سال **** حدود ۲۹ شرکت بیمه خارجی در ایران مشغول به کار بودند. که از میان آنها دو شرکت به نام‌های «اينگستراخ» و « يورکشاير» از سایر شرکت‌ها فعال‌تر بودند و تا قبل از پیروزی انقلاب، در ایران فعالیت داشتند.
در سال **** شمسی «الکساندر آقايان» و «علی‌اکبر داور»، با بهره‌گیری از سرمایه دولتی ۲۰ میلیون ریالی، شرکت سهامی بیمه ایران را تاسیس کردند. این را می‌توان نقطه آغاز تحولات بیمه در ایران دانست. قبل از تشکیل شرکت بیمه ایران، هیچ شرکتی۱۰۰ در ۱۰۰ ملی در خاورمیانه و حتی هند وجود نداشت.
در این دوره از تاریخ بیمه شرکت‌های خارجی به مقابله با این شرکت پرداختند و به سختی با این شرکت قرارداد بیمه خوداتکایی می‌بستند.
در تاریخ ****، قانونی در مجلس شورای ملی تصویب شد که طبق آن، بیمه سازمان‌های دولتی به شرکت بیمه ایران واگذار شد و بدین ترتیب اولین شرکت بیمه در ایران تاسیس شد. و شرکت‌های دولتی می‌بایست ۲۵ درصد از بیمه‌های خود در ایران را در شرکت بیمه ایران، بیمه اتکایی میکردند.
در دولت دکتر مصدق در سال **** شمسی، قانونی تصویب شد که به موجب آن، فعالیت شرکت‌های بیمهای خارجی در ایران محدود شد.
صنعت بیمه با انقلاب اسلامی
در سال **** همه شرکت‌های بیمه ایرانی توسط شورای انقلاب، ملی اعلام شد و بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی، تمامی فعالیت‌های شرکت‌های بیمهای زیر نظر دولت قرار گفت.
در سال‌های ۶۰ و ۶۱، فقط سه شرکت بیمه ایران، آسیا و البرز مجوز صدور بیمه‌نامه داشتند.
در سال ۶۷ نیز ۱۰ شرکت بیمهای با یکدیگر ادغام شدند و بدین ترتیب شرکت بیمه دانا شکل گرفت.
از سال ۷۳ شرکت بیمه توسعه صادرات نیز آغاز به فعالیت کرد و تعداد شرکت‌های بیمه به ۵ شرکت دولتی رسید.
اکنون تعداد شرکت‌های بیمه فعال در ایران به شدت رو به افزایش است. بیمه‌هایی که در زمینه‌‌های مختلف مشغول به فعالیت هستند. به ویژه شرکت‌های بیمهای که وابسته به بانک‌های معتبر خصوصی هستند، توانسته‌اند نظر بسیاری از مردم را به خود جلب کنند.