ماسه چیست؟
ماسه به سنگ‌ریزه‌هایی گفته می‌شود که از شن خوردتر بوده و معمولا در کنار دریا و سواحل به راحتی دیده می‌شوند. زمانی که یک تخته سنگ بزرگ در برابر باد یا باران و همچنین یخبندان قرار دارد، متلاشی شده و به دانه‌های ریزی تبدیل می‌شود. ماسه یکی از مصالح ساختمانی است که با آهک مخلوط شده و مخلوط این دو، به عنوان مقاوم کننده پی سازه‌های آجری و کارهای آجری استفاده می‌شود. شن و ماسه قسمت اصلی بتن را تشکیل می‌دهند. با توجه به مقاومت ساختمان‌های بتنی در مقابل عوامل جوی و عمر طولانی‌تری نسبت به ساختمان‌های فلزی و آجری دارد. همچنین با توجه به امکان تهیه سریع و ارزان و آسان مصالحی که برای ساختن ساختمان‌های بتنی مصرف می‌شود که قسمت عمده شن و ماسه می‌باشد. اندازه استاندارد آن ۰٫۰۶ میلیمتر تا ۲ میلیمتر می‌باشد.
تقسیم‌بندی شن‌ها بسته به نوع شکل:
1.شن‌های بسیار زبری که خرده سنگ هستند.
2.شن‌های گردی که دارای سطح صافی می‌باشند که به نام‌های شن نخودی و بادامی معروف‌اند.
3.شن‌های سوزنی که دارای طولی سه برابر ضخامت خود هستند.
4.شن‌های پولکی که عرض آنها بیش از سه برابر طول خود است.
انواع شن و ماسه
شن و ماسه طبیعی:
مستقیماً از سرند کردن و شستن و دانه‌بندی مخلوط شن و ماسه طبق نیاز مصرف کننده تهیه می‌شود که دانه‌های طبیعی دارند.
شن و ماسه شکسته:
از خرد کردن قطعات بزرگ سنگ درون سنگ شکن و شکستن در محل‌های مصرف شن و ماسه در ساختمان.
تفاوت‌های شن و ماسه طبیعی و شکسته
شن و ماسه طبیعی از روی هم غلطیدن تکه‌های سنگ در اثر، جریان آب رودخانه‌ها و خرد شدن آنها تولید می‌شود. ممکن است راهی طولانی را با سنگ‌های دیگر در بستر رودخانه طی نماید. در نتیجه دانه‌های شن و ماسه حاصل از جریان آب رودخانه گرد گوشه هستند. در صورتی که دانه‌های شن و ماسه شکسته نیز دارای گوشه است. دانه‌های گرد گوشه بعلت آنکه سطح آنها صیقلی می‌باشد دارای اصطحکاک داخلی کمتری بوده و بهتر به روی هم می‌لغزد. همچنین در ملات‌های ماسه سیمان بهتر زیر ماله بنا شکل می‌گیرند و زیر آجر یا فرش موزاییک یا سنگ‌فرش پهن می‌شوند. در بتن‌ریزی نیز روی همدیگر لغزیده و حجم قالب را پر می‌نمایند. در صورتی که شن و ماسه شکسته بعلت تیز گوشه بودن اصطحکاک داخلی بالایی بین دانه‌ها وجود دارند و دارای لغزندگی مناسب به روی هم نیستند. ولی دانه‌های شکسته بعلت همین اصطحکاک داخلی زیاد و تیز گوشه بودن در راه‌سازی مخصوصاً در قسمت روسازی راه بیشترین مصرف را دارند.
انواع ماسه
آزمایش شن و ماسه
برای داشتن يک بتن خوب و مقاوم روی دانه‌ها بايد آزمايشات متفاوتی انجام بشود که با تناسب محل سازه و استفاده‌ای که از آن می‌شود متفاوت باشد.
مثلاً ماسه‌ای که برای پايه يک پل مصرف می‌شود بايد از نظر مقاومت در مقابل نمک‌ها آزمايش شود.
زيرا اين پايه در معرض حمله شديد سولفات‌ها قرار دارد.
ماسه‌ای که برای ريختن قطعه بتنی که در راه رو يک محل عمومی مانند سينما يا مدرسه يا بيمارستان مصرف می‌شود که محل رفت آمد شديد می‌باشد بايد از نظر سايش آزمايش شود.
ولی آزمايش تعيين درصد مواد خارجی مخصوصاً درصد مواد آلی و همچنين درصد خاک رس برای تمام ماسه‌های طبيعی لازم است.
روش‌های آزمايشگاهی متعددی برای تعيين درصد سايش دانه‌های شن و ماسه موجود است.
که مشهورترين آن آزمايش لوس آنجلس است.
ولی مشاهده گرديده است دانه‌هائی که با تعيين روش‌های آزمايشگاهی جواب مطلوب داده‌اند در عمل رفتار ديگری داشته‌اند.
در نتيجه بهترين روش براd تعیین مقاومت‌های يک توده شن و ماسه آزمايش آن بطور عملی می‌باشد.
مثلاً اگر بخواهيم مقاومت ماسه را در مقابل سايش تشخيص بدهيم بهتر است با ماسه مورد آزمايش قطعه‌ای بتونی تهيه نمائيم و آن را در محل پر رفت آمدی قرار دهيم و اثرات سايش را روی آن ملاحظه نمائيم.
براي آنکه قدرت ماسه را در مقابل عوامل جوی تشخيص دهيم بهتر است قطعه از بتن با همان مصالح که در عمل مورد نياز می‌باشد ريخته و آنرا بطور مکرر در فريزر قرار دهيم و دماي آنرا تا 10 يا 15 درجه زير صفر بيريم آنگاه آن را در آب گرم 60 يا 70 درجه قرار دهيم و تأثير اين يخ زدگی و ذوب مکرر را در آن عملاً مشاهده نمائيم.
استاندارد ملی شن و ماسه
مشخصات فنی مورد نیاز مصالح جهت استفاده در ملات و بتن به ترتیب در استاندارد ملی شماره 299 (ماسه برای ملات سیمانی) و استاندارد ملی شماره 302 (سنگدانه‌های بتن و ویژگی‌ها) ارائه شده است.
در استانداردهای مذکور مصالح سنگی و مشخصات آنها بطور کامل تشریح شده است.
تولید موزاییک پلیمری با کیفیت بستگی زیادی به کیفیت شن و ماسه دارد.
نحوه ساخت ملات ماسه سیمان
ابتدا بر حسب نوع انتخابی از ملات، نسبتی از ماسه و سیمان را با یکدیگر ترکیب می‌کنیم. سپس آب را اضافه می‌نماییم تا یک حالت خمیری به دست آید. در نهایت این مخلوط را بر حسب نوع استفاده داخل استانبولی ریخته و با کمچه، روی سطح، اجرا می‌نماییم.
