بیمه باربری چیست؟
در ابتدا احتمالا با سولاتی نظیر بیمه باربری چیست؟ انواع بیمه باربری و مزایای بیمه باربری چیست؟ بیمه بارنامه چه تفاوتی با بیمه باربری دارد؟ رو به رو می‌شوید. به همین دلیل قبل از هر چیزی بیمه باربری را برای شما توضیح می‌دهیم. بیمه باربری یا بیمه حمل و نقل قراردادی است بین شرکت حمل‌و‌نقل و صاحب کالا با بیمهگر که به موجب آن، بیمهگر متعهد می‌شود تا در ازای دریافت مبلغی از طرف بیمهگزار، در صورت وارد شدن خسارت به اموال و افراد ثالث، خسارت‌ها را جبران کند. در واقع، در هنگام انتقال کالا از مبدا به مقصد، اگر خسارتی به آن وارد شود یا بیمهگزار هزینه‌هایی را متحمل شود، خسارت از طرف بیمهگر بر اساس مفاد بیمهنامه پرداخت خواهد شد.
اصطلاحات تخصصی بیمه باربری
قبل از اینکه بخواهیم به بررسی جزئیات بیمه باربری بپردازیم، در ابتدا بهتر است که با اصطلاحات این بیمهنامه آشنا شویم. اصطلاحاتی که در انواع بیمه حمل و نقل بارها با آنها برخورد خواهید کرد. این اصطلاحات شامل موارد زیر است:
زبان همگانی
از اصول مهم دریانوردی است و بر پایه این اصول، در یک سفر دریایی تمامی افراد دخیل در صورت اقدام به آسیب داوطلبانه به کشتی یا کالاها برای نجات از مواد اضطراری، به تناسب خود سهیم هستند.
بیمه اتکایی
یک قرارداد واگذاری است که بیمهگر بخشی از تعهدات مازاد بر ظرفیت مالی و فنی خود را به شرکت بیمه دیگری می‌سپارد؛ به عبارت دیگر، بیمه می‌کند.
بارنامه
در حقیقت اوراق بهادری است که در آن مؤسسه بیمه و حمل‌و‌نقل ، اطلاعاتی از جمله:
نام
آدرس گیرنده و فرستنده کالا
مشخصات، تعداد و وزن کالا
مقدار کرایه حمل نوشته شده‌است. بارنامه همان قرارداد حمل، رسید دریافت کالا و سند مالکیت نامیده می‌شود.
Total Loss
این بیمهنامه تا رسیدن به ورودی کشور مقصد اعتبار دارد و از بین رفتن آن در یک مرحله بر اثر آتش سوزی، غرق شدن یا سقوط هواپیما را شامل می شود.
واقعی
برای زمانی است که کالا به طور کامل در اثر اتفاقی مانند آتش سوزی یا غرق شدن از بین برود.
فرضی
برای زمانی است که هزینه تعمیر یا بازسازی کالا از ارزش خود کالا، بیشتر باشد که در این حالت بیمهگر تمایل به پرداخت غرامت خواهد داشت.
ارزش مورد بیمه
در صورت نبود توافق خاص بین بیمهگر و بیمهگزار، ارزش بیمهنامه شامل: جمع قیمت خرید کالا، هزینه حمل و عدم النفع خواهد بود.
عدم النفع
عدم النفع در بیمه باربری چیست؟ عدم النفع برای بیمه‌نامه‌های مختلفی صادر می‌شود که یکی از آنها بیمه نامه باربری است. در بیمه های باربری شرایطی وجود دارد که ممکن است علاوه بر خسارت اصلی، یک خسارت جانبی هم ایجاد شود. زمانی که باری آسیب می‌بیند، نه تنها باید خسارت آن بار جبران شود، بلکه باید خسارت‌هایی که به دلیل دیرکرد در انتقال بار ایجاد می‌شود هم جبران شود. شرایط بیمه باربری به گونه‌ای است که مقدار عدم النفع برابر با ۱۰% جمع قیمت خرید کالا و هزینه حمل آن است؛ البته اگر توافق دیگری در این خصوص حاصل نشده باشد.
پارتشیپمنت
به معنای این است که کالا در طی چند مرحله از مبدا به مقصد حمل شود.
ترانشیپمنت
در این روش انتقال از چند وسیله حمل‌و‌نقل مختلف مانند کشتی، هواپیما و غیره می‌شود. در حقیقت چند مرتبه کالاها از وسیله‌ای تخلیه و به وسیله دیگر بارگیری شوند.
اف او بی (FOB)
به این اصطلاح، تحویل روی عرشه هم می‌گویند و در حقیقت به معنای قیمت تا لحظه تحویل روی کشتی است. به این صورت فروشنده باید هزینه‌های کالا را تا محل حمل اصلی بپردازد. بقیه هزینه‌ها از جمله کرایه حمل، بیمه و غیره بر عهده خریدار است. این مسئله بر اساس قوانین بین‌المللی است.
Cross Stuffing
به عمل تخلیه کالا از یک کانتینر و بارگیری مجدد آن را به کانتینر دیگری را گویند.
باراتری
باراتری چیست؟ به عملی که توسط فرمانده کشتی، ملوان و کارکنان به صورت عمدی یا سهوی سر بزند و باعث خسارت به کشتی و کالاها شود، باراتری در بیمه باربری می‌گویند.
انواع بیمه باربری
انواع بیمه های حمل کالا بر اساس چند دسته مختلف تقسیم می‌شوند که به شرح زیر است:
محدوده جغرافیایی
نوع حمل
بر اساس پوشش
انواع بیمه باربری بر حسب محدوده جغرافیایی
بیمه حمل و نقل و باربری وارداتی
این بیمهنامه اجباری، برای واردکنندگان کالا و در حقیقت مخصوص اشخاص یا شرکت‌هایی است که قصد خرید کالا از کشورهای خارجی را دارند. البته خریدی که به صورت براتی، بدون انتقال ارز یا اعتبار اسنادی باشد.
بیمه حمل و نقل و باربری صادراتی
اما در بخش صادرات منظور از بیمه حمل و نقل چیست؟ بر اساس این بیمهنامه، بیمه کالا وارداتی برای محصولات و کالاهایی به کار می‌رود که از ایران به کشور دیگر، با هر روشی صادر می‌شوند. طبق بیمه حمل و نقل کالا صادراتی، چنین مواردی تحت پوشش بیمه باربری قرار می‌گیرند.
بیمه باربری ترانزیت
در این بیمهنامه، کشور ایران فقط در مسیر حمل کالا قرار دارد. به عبارتی، مبدا و مقصد کشورهای دیگری هستند. در این نوع از نرخ و شرایط بیمه صادراتی استفاده می‌شود. همچنین داشتن مجوز بیمه باربری و حمل‌و‌نقل الزامی است.
بیمه باربری داخلی
این بیمهنامه فقط در محدوده کشور معتبر است و تمامی کالاهایی را که در داخل جابه جا می‌شوند، تحت پوشش بیمه قرار می گیرند.
بیمه باربری داخلی به سه صورت زیر صادر می‌شود:
بیمهنامه عمومی: در آن شرایط اصلی، مفاد حقوقی و تعهدات طرفین و همچنین سرمایه بیمه مشخص می‌شود. علاوه بر این موافقت می‌شود که سرمایه تا زمان رسیدن به پایان دارای اعتبار باشد.
بیمهنامه پوشش باز: در هر هفته یک گواهی از سمت بیمهگر صادر می‌شود و میزان حق بیمه متناسب با سرمایه حمل شده، مشخص خواهد شد. بیمه سامان یکی از شرکت‌هایی که چنین بیمه‌نامه‌ای را صادر می‌کند.
بیمهنامه ساده: برای کالاهای معینی صادر می‌شود. بیمهگزار باید مشخصات، وضعیت و چگونگی حمل کالاهای مورد نیاز خود را بداند.
بیمه نامه بر اساس نوع حمل
بیمهنامه بر اساس نوع حمل به چهار روش زیر تقسیم می‌شود: هوایی زمینی ریلی دریایی
هوایی: بیمهگر متعهد می‌شود تا خسارت‌های وارد شده به مرسولات هوایی را جبران کند. در این نوع بیمه، به ازای هر کیلوگرم بار تا سقف ۲۰ دلار از طرف شرکت‌های هواپیمایی عضو سازمان یاتا بیمه می‌شود. برای کالاهایی با ارزش بیمه، بیمه‌نامه‌ای جداگانه‌ای باید تنظیم شود. البته حتماً باید در فرودگاه مقصد، محموله‌های دریافتی هم مجدد از نظر بسته بندی و سالم بودن کنترل شوند.
بیمهنامه زمینی: خسارت‌های وارد شده به کالاها در حمل زمینی را جبران می‌کند. بیمهنامه زمینی به سه صورت مسئولیت متصدیان حمل ونقل، ساده و قرارداد صادر می‌شود. در بیمه مسئولیت متصدیان حمل و نقل، بر اساس مواد ۳۲۸، ۳۸۶ و ۳۸۸ قانون تجارت، شرکت‌های اصلی و مسئول در برابر سالم رساندن کالا به مقصد، مسئولیت مدنی دارند. شرکت حمل‌و‌نقل علاوه بر صادر کردن گواهی، حق بیمه را به شرکت پرداخت کند. از این رو، این بیمهنامه، خسارت‌های وارد شده به مسئولیت‌های مربوط به شرکت حمل‌و‌نقل را پرداخت خواهد کرد.
پوشش‌های بیمه مسئولیت مدنی
موارد زیر تحت پوشش بیمه مسئولیت مدنی است: تصادف و واژگونی وسیله نقلیه یا برخورد کالا با شی ثابت پرتاب محموله و بار از وسیله نقلیه آتش سوزی و انفجار وسیله نقلیه سرقت کلی محموله (جز در جعل اسناد) هزینه‌های مرتبط با دادرسی هزینه‌های لازم برای خسارت و جلوگیری از توسعه خسارت در نوع بیمه باربری ساده زمینی، بیمهگزار در فرمی اطلاعات کاملی از کالا شامل: مشخصات فنی و ابعادی، بسته بندی، سرمایه و ارزش کالا و غیره را به بیمهگر ارسال می‌کند. حق بیمه پس از بررسی میزان ریسک مشخص خواهد شد. در مورد قرارداد هم باید گفت که حتماً باید قبل از هر اقدامی، قراردادی بین بیمهگزار و بیمهگر منعقد شود. این قرارداد اصولاً یک ساله است و حتماً باید گواهی حمل برای برنامه ارسال قبل از حرکت صادر شود.
بیمهنامه دریایی: از حساس‌ترین بیمه‌نامه‌‌هایی است که علاوه بر آتش سوزی، دزدی، خسارت ناشی از سفر دریا مانند برخورد با کشتی دیگر تحت پوشش قرار خواهد گرفت. همچنین اینکه خسارت ناشی از ریختن اضطراری کالا به دریا و خطرات عمومی هم جزو این پوشش قرار خواهند گرفت.
