هنر خراطی یکی از هنر های صنایع دستی ایران به حساب می آید که از دیر باز تا کنون در بین مردم رواج داشته و طرفداران خاص خود را دارد. این هنر بیشتر در کشورها و شهرهایی مشاهده می شود که در آن چوب فراوان وجود دارد. خراطی یک کلمه عربی است و دارای ریشه عربی است که از کلمه خرط می آید. خرط به معنای تراش متقارن و تقارن سازی چوب و یا جدا نمودن پوست چوب است.برخی افراد هنر خراطی را با نجاری یکی می دانند. ولی این دو شاخه کاملاً با یکدیگر تفاوت دارند. به این صورت که در هنر نجاری شخص نجار سعی دارد. با کنار هم قرار دادن انواع چوب ها اجسام گوناگونی را تولید کند. اما در این هنر، خراط با تراش دادن چوب حجم مورد نظر را ایجاد می کند.امروزه آثار این هنر بیشتر به چشم می خورد. به طور مثال شما می توانید نمونه هایی از آن را در وسایل چوبی مانند: گهواره، پایه های آباژور، شمعدان ها، ظروف چوبی و... مشاهده نمایید.
تاریخچه هنر خراطی
تاریخ دقیقی را نمی توان برای شروع این هنر بیان نمود؛ ولی از آن جایی که این هنر با چوب سر و کار دارد. می توان گفت که تاریخ آن بسیار قدیمی بوده و به طور تقریبی به زمانی باز می گردد که انسان های اولیه نخستین بار از چوب استفاده کردند. اما قدیمیترین اثر این هنر مربوط به مقبره توتانخامون مصر است که قدمتی سه هزار ساله دارد.همچنین آثار کشف شده در مصر باستان قدمت این هنر را به ۱۳۰۰ قبل از میلاد مسیح نسبت می دهد. از این رو نمی توان گفت که به طور دقیق قدمت دقیق این آثار هنری مربوط به چه دورهای می شود.در زمان های گذشته خراطی به صورت امروزی نبوده است. برای ایجاد تراش برروی چوب در زمان هایی که هنوز ماشین های خراطی به صورت پیشرفته و امروزی اختراع نشده بود. به این صورت انجام می شد که یک نفر چوب را نگه می داشت و آن را می چرخاند و نفر دیگر با استفاده از ابزارهای تیز بر روی چوب در حال چرخش تراش ایجاد می کرد.اما در قرون وسطی رومیان این هنر را گسترش داده و به ماشین خراطی یک پدال اضافه نمودن که این عمل کار را با ماشین خراطی راحتتر کرد. و این سبب شده کار خراطی گسترش بیشتری پیدا کند. هرچند که امروزه کار خراطی در همه شهر های ایران قابل انجام است. ولی این هنر در شهر هایی بیشتر رواج دارد که دسترسی به ماده اولیه آن که همان چوب است راحتتر باشد.در ایران شهر هایی مانند: رشت، تبریز، ساری، چالوس، اردبیل، ارومیه، سقز، دزفول و سنندج هنر خراطی نسبت به دیگر شهر های ایران رواج بیشتری یافته است. جای عود، تخت و چهارپایه همه این ها نمونه هایی از آثار خراطی هستند که در بقایای نقش برجسته کاخ داریوش به یادگار ماندهاند. این آثار نشان دهنده این موضوع است که این هنر در زمان ایران باستان نیز وجود داشته و در کاخ پادشاهان خودنمایی می کردهاست.