تاریخچه سازه چوبی
بر اساس موارد تاریخی موجود و نیاز انسان به داشتن سرپناه و محلی برای آرامش و استراحت، همواره چوب به عنوان یک ابزار و مصالح اصلی توسط انسان مورد استفاده و بهرهوری قرار گرفته است. هر چند ظاهراً استفاده از چوب به عنوان ابزار و یا سلاح سابقهای طولانیتر نسبت به استفاده از آن به عنوان منزل و خانه داشته است، اما آنچه که میدانیم این است که بشر غارنشین، پس از گذراندن دورههای مختلف تاریخی و ارتقای سطح کیفی زندگی خود و روی آوردن به زندگی گروهی و دستهجمعی، با الهام گرفتن از طبیعت و یادگرفتن از شیوه خانهسازی حیوانات بخصوص پرندگان، به این فکر افتاد تا محل زندگی خود را از کوهستان به نقاط کمارتفاع و دشتها منتقل نماید.
این موضوع به هدف تأمین بیشتر غذا و یا سادهسازی شرایط زندگی رخ داده است. زیرا در مناطق پست و هموار تهیه و تأمین غذا برای او سادهتر بود. از طرفی خطرات کمتری نیز برای او داشت. لذا برای داشتن سرپناه تلاش خود را کرد. این تقریباً اولین تجربیات بشر در استفاده از سازه های چوبی بود و به جرأت می توان آن تلاشهای اولیه را اجداد خانه های چوبی فعلی دانست. در ابتدای کار با استفاده از شاخههای کوتاه و برگ و شاخههای بلند درختان، اقدام به ساخت سرپناههای کوتاه و زمینی نمود. اما پس از مدتی ضمن مواجهه با خطرات زمینی و الگوبرداری از طبیعت اطراف خود و حیوانات مختلف، یادگرفت که باید از روی سطح زمین، به ارتفاعی بالاتر برود. این موضوع باعث شد تا بشر زندگی بر فراز درخت را تجربه نماید و از تنه و شاخه درختان برای فراهم نمودن فضای آسایش خود بهره ببرد. به طور کلی با جمعبندی این تجربیات در طی سالیان متمادی، در ابتدا با استفاده از شاخههای بلند به عنوان تیرهای حائل، در کنار دیوارههای سنگی و صخرهای، سرپناههایی ساخته شد. به مرور بشر یاد گرفت تا از چوب درختان و شاخ و برگها برای خود خانه درست نماید و در حقیقت اولین نسل از سازه چوبی شکل گرفت. به دلیل اینکه این موضوع به قرنهای بسیار زیاد، پیش از میلاد مسیح(ع) باز میگردد، جز گمانهزنیها و نظریهها چیز زیادی در دست ما نیست. اما همین گمانهزنیها بسیاری از مطالب را برای ما روشن مینماید. موضوع گروهی زندگی کردن انسانها و انتخاب اینکه کوچ نشین باشند و شکارچی و یا یکجا نشین باشند و کشاورز، در انتخاب نوع خانه و محل سکونت آنها اثر مستقیم داشته است. از این رو در کنار زندگی شهرنشینی و روستانشینی امروزی، کماکان اقوام مختلفی را در سراسر دنیا میشناسیم که کوچنشین هستند. اینکه انسان کشاورز، برای ساختن خانه خود از سنگ و چوب به طور مشترک استفاده میکرده است برای ما واضح است. حتی پس از آن، استفاده مستقیم از چوب برای ساخت خانه در ادامه زندگی کشاورزی او رخ داده است. متناسب با موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی انواع سازه چوبی شکل گرفتهاست و به مرور رو به پیشرفت گذاشتهاست. به مرور با گسترش مجامع بشری و زندگی گروهی و ازدیاد جمعیت قبایل و یا خانوادهها، ایدههای متفاوت و بهتری به ذهن بشر رسید و تجارب خود را به کار بست و روند متفاوتی را برای ساخت سازه های چوبی در پیش گرفت. در این بازه، فضاسازی داخلی برای بشر مفهوم پیدا کرد. کما اینکه هنوز در بسیاری از مناطق دنیا از جمله منطقه سیستان و بلوچستان، هنوز طوائفی حضور دارند که از خانه های چوبی مدور (دایره شکل) با سقف گرد (گنبدی شکل) استفاده میکنند که اصطلاحاً به آنها کپر گفته میشود.سهم سازه های چوبی در تکنولوژی
یکی از موارد مهم و قابل استنادی که برای سنجش اهمیت یک موضوع در سیر تحول زندگی بشر وجود دارد، سهم آن موضوع در روند پیشرفت بشر است. یعنی با توجه به پیشرفت تکنولوژی و ارتقای سطح زندگی و رفاه بشر، موضوع مورد بررسی چه میزان تغییر کرده است؟ آیا سهمی در این پیشرفت داشته است؟ یا اینکه به دلیل تحولهای صورت گرفته، توسط بشر کنار گذاشته شده است؟
اگر آن موضوع کنار گذاشته بشود، یعنی بشر نیاز خود را به نحو دیگری تأمین کرده و آن موضوع دیگر برای وی کارایی سابق را ندارد. اما اگر این اتفاق به شکل متفاوتی روی دهد، یعنی به هر میزان که دانش و فنآوری بشر در گذر زمان بیشتر و بهتر شده باشد، سطح کیفی و حتی کمّی آن مورد نیز ارتقای متناسبی یافته باشد، حکایت از اهمیت موضوع مورد بررسی دارد. چرا که نه تنها کنار گذاشته نشده است، بلکه دغدغه ارتقای آن نیز در بشر بوده است. در موضوع مورد بررسی این مقاله، یعنی سازه چوبی ، این مسئله به وضوح قابل تشخیص است. از آنجایی که بشر دغدغه محل سکونت خود را داشته است، هیچگاه توجه خود را از خانه چوبی به چیز دیگری معطوف ننموده است. شاید به این دلیل باشد که مواد اولیه ساخت خانه بهتر از چوب برای خود نیافته است، اما در هر صورت این را میدانیم که به هر میزان که علم و دانش و متعاقب آن تکنولوژی بشر پیشرفت داشته است، کیفیت ساخت سازه های چوبی نیز ارتقای متناسبی داشته است. در حال حاضر در کشورهایی که ساخت خانه های چوبی بخشی از دستور کار آنها برای موضوع تأمین مسکن آن آن شهروندان، قرار دارد، دستگاههای متنوع و پرکاربردی برای موضوع قطع درختان داشتی (درختان داشتی درختانی هستند که به هدف قطع و استفاده در ساخت خانه و یا ویلای چوبی کاشته و نگهداری میشوند) و آمادهسازی آنها برای استفاده در امر ساختوساز انواع سازه چوبی ابداع کرده و ساختهاند. این به اینجا ختم نمیشود، بلکه در حال حاضر شاهد پیشرفتهای متنوع در بازههای زمانی کوتاه مدتی در زمینه این دستگاهها هستیم. سیر تحول و تکامل سهم سازه های چوبی در تکنولوژی تا آنجا پیش رفته است که به صورت یک صنعت مستقل درآمده و کارخانههای خاص خود را برای تولید ابزارهای مورد نیاز خود تولید میکند. صنعت ابزار چوب به تنهایی برای خود دنیایی کمنظیر و هیجانانگیز است. این خود علاوه بر اهمیت موضوع نجاری برای انسان، اهمیت کاربرد آن در زمینه ساخت خانه را نیز برای ما روشن مینماید. همانطور که توضیح دادیم، با بررسی موضوع پیشرفت بشر در تکنولوژی و تحلیل عملکرد او نسبت به برخی مطالب، برای ما اهمیت موضوع مشخص میشود. در این باره نیز به سادگی قابل تشخیص است که اهمیت این موضوع بسیار برای انسان زیاد بوده و هنوز هم هست. چرا که کماکان و مستر در حال پیگیری بیشتر و بهتر ارتقای تکنولوژی خود در این زمینه است تا بتواند سطح خدمات رسانی را بیش از پیش برای خود و دیگران بالا ببرد. نکته قابل توجه در این روند هم این است که بسیاری از پیشرفتها مرهون اقدامات نظامی امپراتوریهای مختلف بوده است. به طور کلی موضوع لجستیک در تمام اقدامات نظامی، موضوعی قابل توجه بوده است و حتی بسیاری از دانشمندان در این زمینه کار کردهاند و بسیاری از تکنولوژیها در روند پیشبرد اهداف نظامی شکل گرفته و تشکیل شدهاند.سادهسازی و گسترش
از آنجایی که هر یک از اجزای زندگی انسان در مسیر پیشرفت، به طور قطع با سادهسازی همراه بوده و هست، این مورد نیز از این قاعده مستثنا نیست. سادهسازی اصل اول پیشرفت هر چیزی است. همانطور که در زبان و بیان کلمات در هر فرهنگی با روند سادهسازی مواجه هستیم، موضوع تکنولوژی هم از همین الگو تبعیت مینماید.
زمانی یک اختراع ثبت میگردد که تغییر و یا تحول جدیدی در سادهسازی یک روند ایجاد کرده باشد. مانند موضوع تلفن همراه (موبایل) در مقابل تلفنهای ثابت و یا باجه تلفن در خیابانها و محلهها. پس از ارائه موبایل، تقریباً کارکرد باجههای تلفن از بین رفته است و به مرور تبدیل به بخشی از خاطره جمعی یک نسل شد و به موزهها پیوست. هر چند که هنوز هم در سطح شهر و بخشی از مبلمان شهری دیده میشود، اما کارایی سابق را ندارد. این مثال در تکنولوژی ساخت خانه های چوبی نیز صادق است. ابزاری که پیش از این بر فرض در ساخت یک ساختمان چوبی استفاده میشده است، اکنون به طور کامل از رده خارج شده و یا همان ابزار با شکل و شمایل جدید و کارایی بالاتری مورد استفاده قرار میگیرد. این تغییر در جهت هر چه سادهتر شدن امور است. یعنی به عنوان مثال، در حال حاضر عملیات برش به مراتب سادهتر از قبل انجام میشود. در این مورد بخصوص تکنولوژی فراتر از سادهسازی رفته و حجم فعالیت را نیز به مراتب افزایش داده است. در حقیقت ناممکنهای سالهای قبل را ممکن ساخته است. اکنون در کارگاههای برش الوار، تنههای غول پیکر درختان، به راحتی برش داده شده و به اندازه مورد نیاز قطعه شده و تحویل میگردد. همه اینها نتایج سادهسازی و پیشرفت در تکنولوژی است.
بالابردن سرعت و کیفیت به طور همزمان
از دیگر جنبههای پیشرفت موضوع کاهش طول مدت ساخت است. به عنوان مثال، اگر پیش از این در ساخت انواع سازه چوبی یکی از موارد قابل بررسی مدت زمان اجرای آن سازه بودهاست، در حال حاضر صحبت بر سر هر چه کوتاهتر شدن مدت اجرا است. در بسیاری از موارد مدت زمان ساخت سازه مورد نظر در کمتر یک ماه و در برخی موارد ویژه به زمانی در حدود 12 ساعت کاهش پیدا کرده است.
این نکته را در مقاله ساخت ویلای چوبی در هند ؛ آسان و با دوام توضیح دادهایم. این کار جز با تکیه بر تکنولوژی ساخت انجامپذیر نیست. اگر به طور خلاصه بخواهیم اشارهای به این روند داشته باشیم، باید اینطور موضوع را توضیح دهیم که بعد از اندازهگیری فضای در نظر گرفته شده برای ساخت و پس از انجام محاسبات لازم، قطعات مورد نیاز در کارخانه بریده و آماده میشوند و تنها برای نصب به محل مورد نظر ارسال میشوند. با این کار، تیم اجرایی به سرعت میتواند بر اساس نقشههای اجرایی موجود، قطعات را طبق قواعد مشخص و خاص خود به یکدیگر متصل کرده و سازه چوبی را بر پا کند. پس از برپایی اولیه، روند نصب دیگر قطعات با سرعت بسیار بیشتری پیش خواهد رفت. ضمناً اگر قطعات پیش ساخته استفاده شود، سرعت به مراتب بیشتر خواهد شد، اما قطعات پیش ساخته مسائل خاص خود را دارد.روند حفظ و نگهداری
سازه های چوبی مانند تمام سازههای دیگر نیاز به نگهداری و مراقب دارند. هر چه میزان توجه به سازه و مراقبت از آن بیشتر باشد، سازه در مدت زمان بسیار بیشتری خدمترسانی خواهد نمود. بالا رفتن مدت زمان استقرار سازه، به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما احراز شرایط برای این موضوع کار غیرممکنی نیست. کما اینکه در بسیاری از نقاط دنیا سازههایی وجود دارند که عمر بیش از 1000 سال دارند و در کشوری مانند ژاپن، ساختمانهای چوبیای وجود دارد که بیش از 1000 سال از زمان ساخت آنها میگذرد.
این ممکن نیست، مگر با توجه و نگهداری سازه مورد نظر. قطعاً چوب استفاده شده در این سازه دچار مشکلاتی میگردد. این امر اجتناب ناپذیر است، اما مهم این است که به چه شکل با آن مواجه شویم و چه تمهیداتی را برای رفع مشکلات پیش آمده در نظر بگیریم. دراین بخش قصد داریم تا به نکات اولیه بررسی سازه چوبی بپردازیم تا به این وسیله بتوانیم با کیفیتی از ساختمان چوبی خود مراقبت نماییم و آن را برای مدت زمان بسیار بیشتری سالم و سرپا نگهداریم. در ادامه با آمیتیس ، تنها سازنده ویلای چوبی با ارائه بیمهنامه تضمین کیفیت، همراه باشید.
مواد نگهدارنده مخصوص چوب
در این میان، برخی مواد پوششی نیز هستند که در نگهداری و ارتقای سطح کیفی چوب بسیار موثر هستند. این مواد هم به شکل مواد نانو و هم به شکل مواد معمولی در دسترس هستند. برخی این مواد روغنپایه بوده و از خشک شدن و ایجاد ترکهای ناشی از خشکی چوب جلوگیری میکنند. برخی دیگر که در حکم واکس چوب به حساب میآیند، باعث صیقل شدن و چرب شدن لایههای سطحی شده و باعث میشوند تا این چربی کنترل شده به لایههای داخلی نیز نفوذ نماید و از فرسایش چوب جلوگیری نماید. بسیاری از موارد با استفاده از روغنهای مخصوص به سادگی رفع میشوند. این در صورتی است که مشکلات سطحی به عمق چوب نفوذ نکرده باشد. در صورتی که بررسی چشمی به طور مدون و آگاهانه و از روی برنامهریزی انجام گیرد، به سادگی میتوان متوجه تغییرات ابتدایی شد. اگر مواد پوششی ذکر شده بر اساس زمانبندی مشخصی بر روی چوبها قرار بگیرند، در جهت نگهداری آنها بسیار موثر خواهند بود.