تعریف مهره
یکی از مهمترین تجهیزات برای استفاده از پیچها، انواع مهره میباشد، که بصورت نری و مادگی بکار گرفته شود، درواقع باید رزوه و شیار داخل مهره با رزوه و شیار داخل پیچ، متناسب هم بوده تا چرخش بصورت کامل و درست انجام شود و کاملا بهم چفت شوند.
مهره (Nut) در اشکال مختلف گرد، شش ضلعی، مربع و به صورت حلقهای که داخل آن رزوه شده است ساخته میشود و برای ایجاد اتصال محکمتری برای پیچها استفاده میشود. انواع مهره با متریال مختلف مانند، فولاد، آهن، فلزات دیگر و حتی پلاستیک تولید میشود. مهره ها در گریدهای کششی مختلف برای سازگاری با انواع پیچ طبقهبندی میشوند.معرفی انواع مهره و کاربرد آن
مهره خاردار یا آجدار (Tee Nut)
مهره خاردار یا مهره تی به شکل استوانه باریک که داخل آن رزوه شده است و یک فلنج کوچک در قسمت سر مهره دارد. لبههای فلنج در این مهره سه الی چهار پر دارد و به شکل گل میخ برگشته در قسمت بالای مهره قرار گرفته است به همین دلیل به سهولت در داخل چوب وارد شده و محکم میشود. از مهره خاردار برای اتصالات ورقهای MDF، نئوپان، صفحات چوبی، انواع پلیمرها و پلاستیک و حتی مواد کامپوزیتی و فایبرگلاس استفاده میشود، به دلیل اینکه از این مهره بیشتر در صنایع چوبی بکار میرود به آن مهره چوب نیز میگویند. برای استفاده از این مهره باید از قبل سوراخی ایجاد شود، این سوراخ براساس اندازه قطر بیرونی بدنه اصلی مهره میباشد. برای جلوگیری از ترک خوردگی سطوح در زمان استفاده از مهره خاردار بهتر است از چکش استفاده نشود. نکته مهم در مورد مهره خاردار، بررسی وزن مهره ها میباشد. شاید شما هم در زمان خرید این مهره، با اختلاف قیمتهای متنوع مواجه شده باشید؛ دلیل این اختلاف کیفیت مهره ها است. مهره بیکیفیت با استفاده از ورق، و زیر دستگاه پرس، به شکل مهره خاردار در میآید ولی در مورد مهره خاردار با کیفیت از طریق فورمینگ و با استفاده از مفتول آهن تهیه میشود.مهره پرچی (Rivet Nut)
مهره پرچی به شکل گرد و چندضلعی میباشد که داخل سوراخ آن رزوه شده است، رزوههای داخلی آن از جنس فولاد، گالوانیزه و استیل ضدزنگ تولید میشود. برای استفاده از این مهره باید از قبل سوراخی ایجاد نمود. این مهره به همراه پیچ مناسب، برای نصب قطعات روی ورقهای نازک فلزی، پلاستیکی و حتی سرامیکی استفاده میشود. از ویژگیهای این پیچ میتوان به نصب راحت و سریع، همراه با هزینه کم و همچنین آسیب نرساندن به سطح قطعه اشاره کرد. علاوه بر موارد گفته شده، این مهره، در جاهایی که فقط به یک طرف قطعه دسترسی وجود دارد، بسیار کاربردی بوده و در قطعات تو خالی و پروفیلها نیز استفاده میشود. مهره پرچی دارای مقاومت بالایی میباشد، که میتوان بارها پیچ و مهره نصب شده در قطعات را باز و بسته نمود. از این مهره میتوان در مراحل مختلف روند تولید استفاده کرده تا برای مونتاژ، قطعات آماده شوند. از مهره پرچی برای ساختن دوچرخه، یخچال، سالن بازی و همچنین در صنایع هوافضا، خودروسازی استفاده میشود. مهره کشویی یا ریلی (Cage Nut)
مهره کشویی، دارای یک چهارچوب فولادی فنری میباشد که داخل آن یک مهره مربعی دارد و در اندازههای مختلف تولید میشود. از مهره کشویی یا مهره ریلی با آبکاری مختلف، متناسب با شرایط محیطی، استفاده کنید. استانداردهای موجود برای این مهره ISO، DINو ASTM میباشد. سوراخ مورد استفاده برای این مهره به شکل مربع میباشد، که با جمع کردن دو قلاب بصورت دستی که در چهار چوب فنری قرار دارد، مهره ریلی داخل سوراخ جایگذاری میشود.
این مهره در صنایع الکترونیک، فلزی کاربرد دارد مهره کشویی در ارتفاع بلند، بیشتر در صنایع ریلسازی بکار گرفته میشود. به دلیل شکل خاص این مهره، بعد از نصب، میتواند در حدود چندین میلیمتر حرکت کرده و جابهجا شود. مهره ریلی یا مهره کشویی، به سهولت نصب شده و بدون آسیب به سطوح قابل تعویض میباشد. در جاهایی که به پشت کار دسترسی ندارید میتوانید از این مهره استفاده کنید.
مهره کاسه نمدی (Hex Nylon Insert Lock)
مهره کاسه نمدی یک مهره ششضلعی همراه با دندههای داخلی بصورت میلیمتری و اینچی است. دندههای این مهره دارای اشکال مختلف میباشد که کاربردهای مخصوص به خود را دارند. بر خلاف مهرههای دیگر، این مهره یک برآمدگی در قسمت بالا دارد که شبیه به واشر است، در داخل آن یک واشر از جنس تفلون قرار دارد که باعث بسته شدن کامل پیچ میشود به شکلی که بیشتر از آن پیچ نمیتواند چفت شود، از این رو به این مهره، مهره قفل کن نیز میگویند.
مهره کاسه نمدی با متریال آهن، فولاد تولید میشود و با توجه به شرایطی محیطی با آبکاری گالوانیزه استفاده میشود. این مهره دارای استانداردهای مختلفی است که رایجترین آن DIN985 میباشد و جایگزین بسیار خوبی برای مهرههای جوشی هستند.
مهره سر بسته ( Cap Nut)
مهره سربسته که به دلیل داشتن کلاهکی گنبد شکل به آن مهره گنبدی نیز میگویند، برای پنهان کردن انتهای پیچ و اتصالات بکار میرود بنابراین ظاهر زیبایی ایجاد کرده که علاوه بر تمیزی کار، ایمنی بالایی در اتصالات بوجود میآورد خصوصا در موارد استفاده از پیچهای نوک تیز و از زنگزدگی و خوردگی و همچنین ورود ضایعات جلوگیری میکند.
از این مهره در مواقعی که نیاز باشد تا میزان مشخصی از مهره سفت شود استفاده میشود. مهره سربسته با متریال فولاد با روکش گالوانیزه، فولاد ضد زنگ استنلس استیل، برنجی و فولاد ساده کربنی در بازار موجود میباشد. از استانداردهای پرکاربرد این مهره DIN 1587 میباشد، که در سایزهای مختلف و رزوههای ریز و درشت تولید میشود.
از دیگر استانداردهای مهره سربسته، DIN 1589، DIN 917و DIN 986 میباشد. همانطور که در مقالات قبلی اشاره شد، برای اینکه بتوانید از پیچ و مهرهها بصورت کاربردی استفاده کنید، به عوامل محیطی نیز توجه کنید. مهره سربسته یا مهره گنبدی از جنس استنلس استیل، در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و صنایعی که در محیط مرطوب قرار دارند مانند آب و فاضلاب استفاده میشود زیرا در مقابل خوردگی و زنگزدگی مقاوم هستند.
مهره اسپیسر
مهره اسپیسر، مهره ای استوانهای شکل با سری شش ضلعی میباشد، درصورتیکه سر شش ضلعی آن بسته باشد، اسپیسر ته بسته و اگر دارای سوراخی در این قسمت باشد، اسپیسر ته باز میباشد. این مهره در ابعاد مختلفی تولید میشود و بین دو سطح فاصله ایجاد میکند و در پنلهای فلزی بکار گرفته میشود. این مهره بصورت ته بسته و ته باز تولید میشود و با هر ابزار بادی استاندارد، هیدرولیک یا پرس مکانیکی نصب میشود به این صورت که با فشار پرس روی ورق آلومینیوم و فولادی که ضخامت آن ۱ میلیمتر میباشد، نصب میشود. مهره اسپیسر ته بسته نصب سریع و راحتی نسبت به نوع ته باز دارد، برای استفاده از مهره اسپیسر ته بسته نیاز است به هر دو طرف پانل دسترسی وجود داشته باشد. با استفاده از مهره اسپیسر، دیگر نیازی به استفاده از واشر، قفل و یا پیچ نیست این مهره بدون ایجاد برآمدگی با ورق هم سطح میشود و ظاهر خوبی را بوجود میآورد. از این مهره در صنایع الکترونیکی، بردهای کامپیوتری و… استفاده میشود.مهره چوب یا روپیچ تو پیچ (Wood Nut)
مهره چوب یک مهره همراه با رزوه داخلی و خارجی میباشد که از ورود مستقیم مهره در داخل قطعه جلوگیری میکند. روپیچ تو پیچ وارد قطعه میشود و بعد از آن مهره در داخل روپیچ تو پیچ قرار میگیرد. این مهره که از خانواده بوشن میباشد، ولی تفاوت وجود دارد، بوشن دارای دنده مادگی در دو سر آن است، ولی در مهره چوب یک سر آن دنده نری و سر دیگر دنده مادگی است. روپیچ تو پیچ دارای دو نوع پیچی و چکشی میباشد. در اتصالات پیچی، باید از قبل با استفاده از دریل، به اندازه قطر مهره، سوراخی ایجاد نمود.در اتصالات چکشی، توسط چکش کوبیده میشود که احتمال آسیب رساندن به سطوح افزایش مییابد، بنابراین نوع پیچدار آن بهتر است. انواع روپیچ تو پیچ شامل: گالوانیزه، فنری، آهنی، کروم، فولادی، پلاستیکی و برنجی میباشد. بدلیل اینکه در طول زمان امکان جا شدن مهره از چوب وجود دارد، با استفاده از مهره چوب میتوانید از این اتفاق جلوگیری کنید، زیرا مهره چوب با داشتن رزوه بیرونی،در قطعات وارد شده و بعد از نصب شدن، مهره در درون رزوه داخلی قرار میگیرد. بدین صورت پشتیبان ثابتی را همراه با ایمنی بالا برای مهره بوجود میآورد. مهره چوب یا روپیچ تو پیچ در صنایع چوبی، کاربرد ویژه دارد و برای اتصال ورقهای MDF، تخته سه لا، نئوپان و… مناسب است.مهره شش گوش (Hex Nut)
مهره شش گوش، با داشتن شش گوشه به این نام شناخته میشود. محبوبیت و پرکاربرد بودن این مهره این مهره بدلیل فرم زاویه آچارخور آن میباشد، که استفاده از آچار را آسان میکند. با توجه به اینکه کم یا زیاد بودن تعداد سطوح آچارخور، در هرز شدن پیچ بسیار تاثیرگذار میباشد، در مهره شش گوش ۱.۶ دور گردش برای دسترسی به سطح بعدی مورد نیاز میباشد، یعنی اپراتور برای استفاده از این مهره، آچار را در هر بار جدایش و تماس ۶۰ درجه بچرخاند.
مهره شش گوش با استاندارد DIN 934 دارای انواع مختلف و متریالها و ابعاد متفاوت مانند معمولی، نازک، آلیاژی، غیر آلیاژی، کوچک، بزرگ و… تولید و عرضه میشود. مهره شش گوش، برای پیچهای DIN 933 و DIN 931 مناسب هستند و به شکل دنده ریز و دنده درشت میباشد.