در فرآیند آهنگری برای تغییر شکل قطعات، از ضربه زدن یا کوبش استفاده میکنند که یکی از تجهیزات آن، چکش آهنگری یا Forging Hammer است. چکشهای آهنگری شباهتی به چکشهای دستی و معمولی ندارند و ویژگی مشترکشان بالا رفتن خودکار توسط مکانیزمهای مختلف و رها شدن برای ایجاد ضربه است که میتواند بصورت سقوط آزاد یا با همراهی نیروهای نیوماتیکی، هیدرولیکی و … باشد. با توجه به اسامی یکسان چکش دستی (Manual Hammer) و دستگاه چکش آهنگری (Forging Hammer Machine) منابع فارسی ترجیح میدهند از عنوان پتک آهنگری استفاده کنند، با این حال از هر دو ترجمه ی چکش و پتک در این راهنما استفاده شده و لازم نیست تفاوتی میانشان قائل شوید.
اجزای اصلی چکش آهنگری
کوبه، فک متحرک (Ram) با در نظر گرفتن چکشهای سنتی، کوبه همان تکه آهن پهنی است که روی میخ یا آهن کوبانده میشود و لذا در این راهنما واژه ی کوبه بعنوان معادل فارسی Ram انتخاب شده است. همین کلمه در راهنمای ماشینهای پرس، فک متحرک خوانده شده و علتش آهسته بودن سرعت حرکت Ram در ماشینهای هیدرولیکی میباشد که تداعی کننده کوبش نیست. راهنمای کوبه (Ram Guide) کوبه در پتک آهنگری فقط بصورت عمودی حرکت میکند و باید حرکات افقی آن محدود شود تا انطباق میان قالبهای بالایی و پایینی برقرار بماند، راهنمای کوبه یا Ram Guide برای مقید کردن کوبه از نظر حرکت افقی است که به طرق مختلف در ماشین آلات در نظر گرفته میشود. قالب (Die) دیگر زمان کوباندن چکش روی قطعه کار تمام شده و لازم است تغییر شکل هدفمندتری داشته باشیم! ضمن اینکه تعویض کوبه چندان آسان نیست و بهتر است مستقیما با قطعات در تماس نباشد. روی کوبه قطعه ای فرم دار نصب میشود تا شکل خاصی را روی قطعه کار ایجاد کند، البته این قطعه به تنهایی کافی نیست و قالب دیگری نیز روبه روی آن قرار میگیرد تا با همکاری هم شکل قطعه کار را تغییر دهند. در یک تعریف کلی به قطعاتی که شکل سطح آنها روی قطعه کار منتقل میشود قالب یا Die میگویند، اگر یکی از قالبها بالا و دیگری در زیر آن قرار بگیرد به اولی قالب فوقانی (Upper Die) و به دیگری قالب زیرین (Lower Die) گفته میشود. نکته: در ماشینهای سفارشی سازی شده، مثل خط تولید، ممکن است کوبه مستقیما در تماس با قطعه کار قرار بگیرد. (که در این حالت احتمالا برای شکلدهی قطعه ای کوچک و ساده بصورت فورج باز است) سندان یا Anvil سندان ابزاری فلزی از جنس فولاد یا چدن است که در گذشته آهنگران قطعه کار را روی آن میکوبیدند و امروزه نیز در چکش آهنگری، بعنوان بستری برای قالب زیرین در نظر گرفته میشود. (تلفظ صحیح آن Sendan است) معمولا سطح رویی سندان عملیات حرارتی میشود تا در برابر سایش مقاومت بیشتری داشته باشد و زیر آن نیز تکیه گاهی ضربه پذیر (مانند چوب یا فلزات چقرمه) قرار میگیرد. نکته: به ناحیه ی بالایی سندان که در تماس با قالب زیرین است، کلاهک سندان یا Anvil Cap گفته میشود.