سيليكات سديم (آب شيشه يا شيشه مايع) به تركيبات متفاوتی شامل اكسيد سديم (Na2O) و سيليس (SiO2) اطلاق می شود. سيليكات های سديم دارای فرمول شيميايی كلی nH2O.mSiO2.Na2O می باشند؛ كه به همين جهت خواص شيميايی متفاوتی را دارا هستند. امروزه بيش از 40 نوع از سيليكات های سديم تجاری شناخته شده است؛ كه هر يک از آن ها مصرف خاص خود را دارند. به طور معمول سيليكات های سديم بر اساس اسيدی كه از آن مشتق شده اند، به صورت اورتوسيليكات (Na4SiO4)، متاسيليكات (Na2SiO3)، دی سيليكات (Na2Si2O5) و تتراسيليكات (Na2Si4O9) دسته بندی می شوند.
از نظر فيزيكی سيليكات سديم را می توان به دو نوع تقسيم كرد:
1- سيليكات سديم جامد
سيليكات سديم جامد خود به دو حالت؛ اندريد شيشه ای و آمورف هيدراته تقسيم بندی می شود.
2- سيليكات سديم محلول
در بسياری از سيليكات های عمومی m برابر با 2 و یا 3/3 است و تركيبات ميانگين نيز از اختلاط آن ها حاصل می شود. با توجه به اين كه به صورت تجاری، بيشترين حجم سيليكات سديم به صورت مايع به فروش می رسد، لذا در اين مقاله دو نوع سيليكات تجاری مايع با ضريب مدول (m) 2 و نيز 3/3 مدنظر می باشد.
موارد مصرف و كاربرد
1– صنايع سراميک
در صنایع سرامیک از محلول سيليكات سديم به عنوان بایندر (Binder) مواد ريزآسياب شده مورد استفاده قرار می گیرد.
2- صنايع شوينده
تركيباتی از سدیم سیلیکات می تواند جايگزينی برای تری پلی فسفات سديم محسوب شود و به عنوان بافر در برخی از شوینده ها مورد استفاده قرار گیرد.
3- صنايع فلزی، معدنی و ريخته گری
در صنايع فلزی جهت پوشش به عنوان عوامل بازدارنده و محافظت کننده و همچنین پوشش دهنده به منظور جلوگيری از خوردگی مورد استفاده قرار می گیرد.
4- صنايع كاغذ سازی
به منظور افزایش میزان چسبندگی در خمیر کاغذ از سدیم سیلیکات استفاده می شود.
5- بتن
به منظور اصلاح سختی بتن و افزايش مقاومت در مقابل نفوذ آب به كار می رود.
6- رنگ سازی
در برخی از رنگ ها كه امكان انحلال در آب را دارند به عنوان افزودنی در جهت افزایش چسبندگی استفاده می شود.
7- ملات نسوز
سدیم سیلیکات در صنايع نسوز و ساخت كوره ها در برخی از ملات ها كه ميزان چسبندگی كم دارند نظير ملات های شاموتی و منيزيتی استفاده می شود. همچنين در برخی از بردها و لايه های ايزوله جهت چسبندگی بيشتر كاربرد دارد.