لبنیات چیست؟
در تعریف لبنیات باید گفت که هر ماده غذایی که بر پایه شیر تهیه میشود را لبنیات میگویند. لبنیات و تمام فرآوردههای لبنی از شیر گاو، گاومیش، گوسفند و بز تولید میشوند. شیر منبع غنی از املاح و مواد معدنی مورد نیاز بدن است و به عنوان یک عنصر کلیدی برای بهبود روند تغذیهای و تامین امنیت غذایی مورد توجه اغلب کشورهای در حال توسعه قرار گرفته است.
کشور ما نیز یکی از کشورهای سرآمد در تولید شیر و فرآوردههای لبنیاتی حاصل از آن است. به دلیل ارزان بودن و در دسترس بودن در تمام فروشگاههای عرضه مواد غذایی به اشکال مختلف، این ماده غذایی در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی به خوبی جای گرفته است.
انواع فرآورده های لبنی
- شیر
- ماست
- کره
- پنیر
- خامه
- دوغ
- کشک
- اروشه
- بستنی
- قره قروت
- سرشیر

شیر چیست ؟
در پر فایده و ارزشمند بودن این ماده غذایی همین بس که شیر را یک نوشیدنی بهشتی میدانند. در قرآن عظیم الشان آمده است که؛ در بهشت جاویدان، جویهایی روان از شیر هستند که بهشتیان از آن می نوشند. شیر، پایه تمامی فرآوردههای لبنی به شمار می آید، که یک ماده غذایی ارزشمند و مغذی است. یافتههای علمی نشان میدهد که مصرف سالیانه حدود ۲٠٠ لیتر شیر، هم باعث افزایش هوش و قدرت یادگیری میشود و هم سلامت جسم و رشد فیزیکی بدن را ضمانت میکند.
ماست چیست ؟
یکی از فرآوردههای لبنی خوشمزه و درعین حال پر مصرف، ماست است. به کمک نوعی باکتری شیر را به صورت تخمیر درآورده و ماست تولید میکنند. ماست به طرق مختلفی در طرح ها و مزه های گوناگونی درست میکنند. ماستها به دو صورت: ماست پرچرب و کم چرب در بازار موجود است.
کره
در واقع کره، یک نوع چربی است که محصول خامه شیر و دوغ میباشد. در اکثر روستاهای جهان و ایران خامه شیر را با آب و ماست مخلوط کرده و به روش سنتی در مشک و یا کوزهها میریزند و به طور مداوم برای مدتی (مثلا نیم ساعت) تکان میدهند و سپس، دو محصول کره و دوغ به دست میآورند. به این نوع کره، مشکه هم میگویند. بعضیها هم کره را فقط از دوغ و یا فقط از خامه بدست میآورند. کرهای که از دوغ تولید میشود سفید و کرهای که از خامه بدست میآید متمایل به زرد است.
پنیر
یکی از مشتقات ثابت و بسیار پرطرفدار شیر، پنیر است که در اکثر جاهای جهان مصرف میشود. کشورهای هلند، آلمان و فرانسه در سال ۲۰۱۵، بیشتر از ۳ میلیارد دلار ارز، با صادرات پنیر وارد کردهاند. در کشور ما هم صنعت لبنیات، پنیرهای شناخته شده و معروفی مثل پنیر تالش، پنیر سفید ایرانی و همچنین پنیر لیقوان تولید میکند.

دوغ چیست ؟
دوغ از ترکیب آب و ماست بدست می آید. دوغ یک نوشیدنی سنتی است که استاندارد بین المللی این فرآورده لبنی را جزو میراث فرهنگی ایران به ثبترسانده است. دوغ یک نوع نوشیدنی خوشگوار و لذیذ برای فصل تابستان به شمار میرود.
آروشه
آروشه یا آٰرشه، یک خوردنی خوشمزه و خوش طعم است که از سوزاندن پنیر روی دیگ آتش تهیه میشود. به این ماده غذایی هنگام پخت، آرد و زردچوبه اضافه میکنند. آروشه در حال حرارت دیدن به روغن مینشیند و طعمی عالی به خود میگیرد.

