پرورش بچه ماهی قزل آلا در مشهد

تاریخچه تكثیر و پرورش ماهی در دنیا و ایران

با وجود سابقه طولانی پرورش ماهی در استخر، سابقه تكثیر مصنوعی ماهیان كوتاه است. اولین گام در لقاح مصنوعی به وسیله دانشمند آلمانی لدویك یا وبی (۱۷۱۱-۱۷۸۴)برداشته شد. او از ماهی ماده ونر قزل آلای آماده بصورت جداگانه تخم واسپرم به دست آورد وآن ها را با هم مخلوط كرد كه این اولین لقاح مصنوعی تخم ماهی بود. در مورد ماهیان پرورشی گرمابی در سال ۱۹۳۰ مولدین آماده از محل های تخم ریزی طبیعی صید ولقاح مصنوعی داده شدند. ولی القاء تخم ریزی به مولدین با روش تزریق , در سال ۱۹۳۴ به وسیله زیست شناسان برزیلی آغاز شد و بعد در آسیا واروپا وآمریكای شمالی توسعه یافت. در سال ۱۹۵۸ مولدین كپور نقره ای وسرگنده پرورش یافته در استخرهای خاكی با تزریق عصاره غده هیپوفیز ماهی كپور معمولی به صورت مصنوعی تكثیر شدند ودر حال حاضر مولدین ماهیان مختلف با استفاده از هورمون های مصنوعی وغده هیپوفیز ماهیان در سطح وسیع مورد تكثیر مصنوعی قرار می گیرند.

چرا پرورش قزل‌ آلا در ایران رونق دارد؟

نیاز به مواد پروتئینی سالم و کمبود منابع آبی در ایران باعث شده است بهره‌برداری دو یا چند منظوره از منابع آب همواره مورد توجه قرار گیرد. یکی از این بهره‌برداری‌های چند منظوره نیز پرورش ماهی است و ماهیان پرورشی از لحاظ دامنه تحمل دمایی به دو گروه سردابی و گرمابی تقسیم می‌شوند.

ماهیان سردابی در ۱۸-۱۲ درجه سانتیگراد رشد می‌کنند و دمای بالای ۲۴ درجه موجب تلفات این ماهی می‌شود. همچنین PH مناسب جهت پرورش قزل آلا ۸/۴-۶/۸ است و PHخارج از این محدوده باعث تلفات این ماهی می‌شود. میزان اکسیژن محلول در آب برای پرورش این ماهی نیز، به فاکتورهای متعددی از جمله ارتفاع، دما، شوری و… بستگی دارد ولی در هر حال اکسیژن خروجی نباید کمتر از پنج میلی‌گرم در لیتر باشد.

جهت افزایش اکسیژن محلول راه‌های متعدد وجود دارد از جمله استفاده از هواده‌ها که امروزه انواع مختلف داشته و عملکردهای متعدد دارند. به طور کلی افزایش شوری آب موجب کاهش درجه اشباع اکسیژن می‌شود و آب‌های شیرین دارای شوری ppt۱-۰/۱ هستند و ماهی قزل آلا فقط تا شوری ppt ۳۰ را تحمل می‌کند. شوری مناسب برای ماهی قزل‌ آلا نیز به میزان ppt ۱۰ است. باید در نظر داشت که قزل‌ آلا ماهی شکارچی و گوشتخوار است و به همین دلیل شفافیت آب تاثیر به‌سزایی در رشد آن دارد. به عبارت دیگر ماهی باید غذای خود را ببیند تا آن را بخورد. به طور کلی در پرورش قزل آلا شفافیت باید تا کف استخر تامین شده باشد و میزان مواد معلق آن باید کمتر از ۳۰ میلیگرم در لیتر باشد.

مزایای پرورش آبزیان

با وجود رشد كنوني جمعيت دنيا,توليد هر چه بيشتر پروتئين حيواني از اهميت زيادي برخوردار است. كشت آبزيان بدلايل زيادي به عنوان عمومي ترين و موثرترين راهكار جهت توليد پروتئين درآينده دنيا شناخته شده است.با مقايسه حيوانات پرورشي مهم دنيا مثل مرغ , خوك , ماهی وگاو با توجه به موارد ذيل اهميت پرورش ماهی روشن مي گردد.

ویژگی های ماهیان پرورشی

1. ماهیان پرورشي بايد سريع الرشد بوده ودر دوران پرورش به وزن متعارف مورد انتظار برسند.
2. متناسب با ذائقه مردم منطقه بوده وبازارپسند باشند.
3. علاوه بر مصرف غذاي طبيعي از اقلام غذايي ارزان قيمت ومصنوعي نيز تغذيه كنند.
4. نسبت به شرايط نامناسب رژيم فيزيكوشيميايي آب وتغييرات حاصله از آن مقاوم بوده وسازگاري نشان دهد.
5. در مقابل توركشي ودستكاري وبيماري ها مقاوم باشد.
6. زندگي در شرايط متراكم وفوق متراكم را به خوبي بتوانند تحمل نمايند.
7. امكان تكثير انبوه آنها وجود داشته باشد.
8. امكان تهيه غذا وديگر احتياجات پرورش در منطقه وجود داشته باشد.

ویژگی‌های کلی ماهی قزل آلا

بچه ماهی قزل آلا را می‌توان در تمام طول سال در مزارع رهاسازی کرد و بهتر است وزن رهاسازی در حدود ۱۰ گرم باشد تا هم دوره پرورش خیلی طولانی نشود و هم تلفات کمتر باشد. (تلفات در وزن زیر ۱۰ گرم بیشتر است). به طور کلی به ازای هفت لیتر در ثانیه می‌توان یک تن ماهی برداشت کرد.

همچنین به طور کلی به زعم کارشناسان شیلات برای پرورش ماهی قزل آلا، حداقل به یک زمین ۱۰۰ متری احتیاج است.شرایط نسبتا آسان و هزینه کم پرورش قزل آلا باعث شده است که در شمال کشور عده‌ای در خانه‌هایشان اقدام به پرورش و فروش این نوع ماهی کنند.

شرایط فیزیکی و شیمیایی مناسب آب جهت پرورش قزل آلا

دما :

دماي مناسب جهت پرورش قزل آلا ۱۲ تا ۱۸ درجه سانتیگراد می باشد. البته مناسب ترین دما براي پرورش این ماهی ۱۵ درجه سانتیگراد است. دماي بالاتر و پایین تر از این محدوده باعث کاهش رشد می شود و دماي بالاتر از ۲۴ درجه موجب تلفات میگردد.

PH آب یا اسیدیته :

مناسبترین PH جهت پرورش قزل آلا ۸,۴ الی ۶.۸ می باشد.

اکسیژن محلول :

میزان اکسیزن محلول در آب به فاکتورهاي متعددي از جمله ارتفاع، دما، شوري و… بستگی دارد ولی در هر حال اکسیژن خروجی نباید کمتر از ۵ میلیگرم در لیتر باشد. جهت افزایش اکسیژن محلول راههاي متعدد وجود دارد از جمله استفاده از هواده ها که امروزه انواع مختلف داشته و عملکردهاي متعدد دارند.

شوری :

به طور کلی افزایش شوري آب موجب کاهش درجه اشباع اکسیژن می شود. آبهاي شیرین داراي شوري ۰,۱ الی ۱PPM می باشند و ماهی قزل آلا تا شوري ۳۰ PPM را تحمل می کند. شوري به میزان ۱۰ PPM برای ماهی قزل آلا مناسب است.

شفافیت :

قزل آلا ماهی است شکارچی و گوشتخوار به همین دلیل شفافیت آب تاثیر بسزایی در رشد آن دارد به عبارت دیگر ماهی باید غذاي خود را ببیند تا آنرا بخورد. به طور کلی در پرورش قزل آلا شفافیت باید تا کف استخر تامین شده باشد و میزان مواد معلق آن باید کمتر از ۳۰ میلیگرم در لیتر باشد.