ترخیص کالا به فرایند رسمی و قانونی گفته میشود که طی آن کالاها از گمرک وارد یا خارج میشوند. این فرایند شامل مراحل مختلفی است که توسط واردکننده یا صادرکننده باید طی شود تا کالاها بتوانند بهطور قانونی وارد بازار داخلی یا خارجی شوند و موجب کنترل ورود و خروج ارز و کنترل قاچاق کالا میشود.
ترخیص کالا ا ز گمرک
هدف اصلی از ترخیص کالا، اطمینان از مطابقت کالاها با قوانین و مقررات گمرکی و پرداخت تمامی هزینههای مربوطه است. فرآیند ترخیص کالا از گمرک به تأمین زنجیره تأمین کالاها کمک میکند و برای واردات و صادرات کالاها ضروری است.
ترخیص کالا از گمرک یک امر تخصصی است و با توجه به قوانین گمرک و آیین نامههای اجرایی که مدام در حال تغییر هستند، اگر بازرگان و یا ترخیص کار اطلاعات کافی و بهروز نداشته باشد، متحمل خسارات سنگین و گاهی اوقات جبران ناپذیر خواهد شد.هنگامی که بازرگان، کالایی را برای صادرات و یا واردات به گمرک وارد میکند، به منظور اخذ مجوز ورود یا صدور کالا، باید مراحل خاص آن را طی کند.
با توجه به پیچیدگی فرآیند ترخیص کالا، توصیه میشود از یک ترخیص کار با تجربه کمک بگیرید. ترخیص کار به شخص حقیقی یا حقوقی گفته میشود که با داشتن مجوز رسمی، به نمایندگی از صاحب کالا و در قبال قراردادی کتبی و یا شفاهی، اقدام به ترخیص کالا از گمرک کشور مینماید. در حقیقت ترخیص کار، نماینده یا وکیل صاحب کالا در حوزه ترخیص کالا از گمرک است. به ترخیص کار «حق العمل کار» گمرک نیز میگویند.
مراحل ترخیص کالا چیست؟
ترخیص کالا شامل مراحل مختلفی است که برای ورود یا صدور کالا ممکن است این مراحل تغییر کند. در این قسمت به طور کلی این مراحل را بیان میکنیم؛ به منظور اطلاع از جزئیات دقیقتر میتوانید از کارشناسان با تجربه ما در GTG نیز کمک بگیرید.
- دریافت ترخیصیه و قبض انبار
- دور اظهاری از طریق سیستم EPL
- پرینت اظهارنامه (دریافت کوتاژ و تعیین مسیر)
- ارزیابی کالا
- اخذ مجوزهای لازم مثل استاندارد، آزمایشگاه و…
- کارشناسی کالا توسط کارشناسان مجازی گمرک
- صندوق و پرداخت هزینهها
- دریافت مجوز بارگیری و تسویه انبارداری
- اعلام بار و ارسال کالا به درب خروج گمرک
- خروج کالا از گمرک به انبار استریپ یا انبار صاحب کالا
انواع کالاهای وارداتی :
- کالاهای مشروط وارداتی: واردات این نوع کالا نیازمند اخذ مجوز است.
- کالاهای مشروط وارداتی: واردات این نوع کالا نیازمند اخذ مجوز است.
- کالاهای ممنوع وارداتی: واردات این نوع کالا ممنوع است.
مجوزهای مربوط به ترخیص کالا از گمرک چیست؟
هنگام صادرات کالا، کالاها به سه گروه مختلف مجاز صادراتی، مشروط صادراتی و ممنوع صادراتی تقسیم میشوند. جهت ترخیص کالا، اخذ مجوزات لازم برای هر گروه از کالاهای صادراتی متفاوت است. همچنین صادرات برخی از محصولات نیازمند اخذ مجوز از برخی ارگانهای دولتی است؛ مثلا جهت صادرات فلز قراضه نیازمند اخذ مجوز از سازمان انرژی اتمی ایران است.
تعیین انواع مسیر
در فرآیند ترخیص کالا از گمرک، کنترلهایی توسط کارشناسان گمرک صورت میپذیرد که طبق قوانین گمرک در سه مسیر سبز، زرد و قرمز قرار میگیرد.
در تعیین مسیرهای گمرک، عواملی که اظهارنامه را در مسیرهای مختلف قرار میدهند شامل موارد زیر هستند:
تعرفه کالا یا همان hs code
وضعیت کالا (نو یا مستعمل بودن کالا)
تولیدی بودن یا بازرگانی بودن
سابقه داشتن در واردات
فعال اقتصادی بودن
وضعیت مالیاتی
مسیر سبز
اسنادی که در مسیر سبز قرار میگیرند به صورت اجمالی بررسی میشوند. اظهارنامههایی که در این مسیر قرار میگیرند، کمترین ریسک واردات را دارند و بدون ارزیابی اسنادی یا فیزیکی ترخیص میشوند. معمولا کالاهایی که مشمول استاندارد اجباری نیستند در این مسیر قرار میگیرند.
ارزیابی و کارشناسی اسناد در مسیر سبز به صورت مستقیم و یکجا در درب خروج گمرک انجام میشود.معمولا در پروسه واردات، کار ترخیص اظهارنامههای سطح یک، طی یک ساعت انجام میشود.
عوامل موثری که اظهار نامه را در مسیر سبز قرار میدهند شامل:
- کارتهای بازرگانی شرکتهای تولیدی
- خوش حسابی مالیاتی
- عدم وجود دیسپانس و خلاف در اظهارنامه
مسیر زرد
اسناد اظهارنامههای موجود در مسیر زرد به دقت بررسی میشوند اما نیاز به ارزیابی فیزیکی ندارند. کالاهایی که نیازمند مجوزهای خاص نظیر مجوز وزارت بهداشت و یا مجوز سازمان استاندارد هستند، در این مسیر قرار میگیرند. در مسیر زرد، تاخیر زمانی بر حسب روز محاسبه میگردد؛ همچنین کارشناسی، ممکن است نیازمند چند روز زمان باشد.
مسیر قرمز
مسیر آبی
این مسیر در حال حاضر در ایران فعال نیست مگر در مواردی که کالا باید هر چه سریعتر ترخیص شود و حالت اضطراری وجود داشته باشد. معمولا رسیدگی به اسناد یا بازرسی این نوع کالاها پس از حمل آن تا انبار صاحب کالا صورت میپذیرد و به صورت حمل یکسره ترخیص میشوند.
در کلیه مسیرها ارزش کالای وارداتی و کالاهای مشابه در سوابق گمرک، بررسی و مقایسه میشود. معمولا افرادی که به تازگی کارت بازرگانی دریافت کردهاند در مسیر قرمز قرار خواهند گرفت. همچنین در برخی مواقع و به طور تصادفی، کالایی در مسیر سبز یا قرمز قرار میگیرد. البته این امکان وجود دارد که در هر مسیر، بنا به تشخیص کارشناس، نیاز به تغییر مسیر وجود داشته باشد
هزینههای ترخیص کالا
همانطور که گفتیم، ترخیص کالا نیازمند مجوزهای لازم برای هر گروه است. واردات و صادرات شامل دو روش قطعی و موقت میشود که هزینه ترخیص هر کدام با دیگری متفاوت است. در صادرات قطعی هزینههای بارگیری، تخلیه، انجام آزمایش و تعرفه پرداخت میگردد. در صادرات موقت بازرگانان از پرداخت برخی هزینهها مانند حقوق گمرکی یا سود بازرگانی معاف هستند.
