تسمه دینام چیست؟
سادهترین توصیف تسمه دینام این است که بگوییم تسمهای که وظیفه راهاندازی دینام موتور خودرو را دارد. برق خودرو توسط دینام (آلترناتور) تامین و در باتری خودرو ذخیره میشود. بنابراین دینام باید انرژی و نیروی لازم برای کارکرد و حرکت خود را از موتور خودرو دریافت کند که این کار توسط تسمه دینام انجام میشود. اما تسمه دینام فقط برای راهاندازی دینام نیست و یک سری ادوات دیگر نیز در این بین از همان تسمه دینام، نیروی لازم برای حرکت خود را دریافت میکنند. از این لوازم و قسمتها میتوان به کمپرسور کولر ماشین، پمپ هیدرولیک، واترپمپ و پروانه خنککننده رادیاتور خودرو نیز نام برد که بسته به نوع طراحی خودرو، تمام این قسمتها یا فقط بعضی از آنها، از تسمه دینام نیرو میگیرند.
تسمه دینام در بین مکانیکها و افراد فنی قدیمی به نام تسمه پروانه نیز شناخته میشود. چرا که در خودروهای قدیمیتر، وظیفه چرخش پروانه خنککننده رادیاتور با تسمه دینام است تا در صورت پاره شدن این تسمه و در نتیجه کارنکردن پروانه و واترپمپ که باعث جوش آوردن ماشین میشود، چراغ دینام روشن و راننده متوجه این قضیه شود.
انواع تسمه دینام
در بین انواع تسمه خودرو، تسمه دینام نیز دیده میشود که شامل چندین مدل مختلف است که این تنوع را میتوان در موتورهای قدیمی و جدید دید.
در موتورهای قدیمی از تسمه دینام ذوزنقهای یا همان V شکل در مدلهای ساده و دندهای میتوان استفاده کرد. تسمههای دندهای، چسبندگی بهتری روی پولیها دارند و همچنین به خاطر انعطاف بیشتر، عمر بالاتری خواهند داشت.
در موتورهایی که از دهه ۹۰ میلادی روی کار آمدند و در بین عموم مردم به نام تک تسمه شناخته میشوند، یک تسمه برای تمام بخشهای اطراف موتور استفاده میشود. این تسمه که طول بیشتری از تسمه دینامهای معمولی دارد، دارای شیارهایی در طول خود است که این شیارها بسته به نوع تسمه، بین ۴ تا ۷ عدد هستند. پولیهای مورد استفاده در این پیشرانهها نیز دارای چندین شیار هستند تا شیار تسمه به خوبی روی آنها قرار بگیرد و از لیزخوردن و لغزش تسمه به اطراف جلوگیری شود. این تسمهها یک ویژگی مهم دارند که به دلیل پهنای زیادتر آنها، گاهی مواقع با پشت تسمه نیز باعث چرخش هرزگردها و تسمهسفتکنها نیز میشوند. تسمههای شیاردار، مقاومت بیشتر و عمر بالاتری نیز دارند.
ساختار تسمه دینام
تسمهها معمولا ساختاری شبیه به لاستیک خودرو دارند که از ترکیبات هیدروکربنی مختلفی ساخته شده و برای تقویت این ترکیب و ساختار از افزودنیهای دیگری مثل نوارهای نخی و یا حتی سیمهای نازک فولادی نیز استفاده میشود.
عمر مفید تسمه دینام
عمر مفید هر قطعه به نوع استفاده از آن و شرایط محل مورد استفاده و همچنین کیفیت قطعه موردنظر نیز بستگی دارد. اما در شرایط عادی، تسمه دینام در حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر میتواند کارایی داشته باشد که این مقدار در حدود ۴ سال خواهد بود. بهتر است بعد از سرآمدن مقدار کارکرد به کیلومتر یا مدت زمان آن، تسمه دینام را حتما تعویض کنیم.
همچنین گاهی مواقع لازم است تا هرزگردهای مربوط به این بخش نیز تعویض شوند. خرابی تسمه دینام در بعضی از خودروها باعث ازکارافتادن بخشهای دیگر نیز خواهد شد که میتواند خسارات مختلفی به همراه داشته باشد.
علائم خرابی و پارگی تسمه دینام
در صورت پاره شدن تسمه دینام و حتی مشکلاتی مثل شلشدن تسمه دینام، چراغ دینام روشن میشود که به معنی شارژ نکردن دینام خودرو است.
در برخی از خودروها که تسمه دینام و تسمه هیدرولیک باهم یکی است، پارهشدن تسمه دینام یا شلشدن آن باعث میشود کارکرد پمپ هیدرولیک دچار اشکال شود که در کنار روشنشدن چراغ دینام، با سفتشدن فرمان نیز میتوان متوجه این اتفاق شد.
در بعضی از موتورها، تسمه دینام وظیفه چرخش واترپمپ نیز را دارد. بنابراین پارهشدن تسمه دینام یا شلشدن آن یعنی ازکارافتادن واترپمپ که به معنی عدم گردش آب در موتور و رادیاتور خودرو است. این اتفاق منجر به گرمشدن موتور و در نهایت جوشآوردن ماشین میشود. پس با روشنشدن چراغ دینام باید فورا خودرو را متوقف و پیشرانه را خاموش کنیم.
همچنین در بعضی از موتورها که پروانه مکانیکی خنککننده رادیاتور دارند، تسمه دینام به پروانه خنککننده نیرو میرساند که به همین دلیل به تسمه دینام، تسمه پروانه گفته میشود. پارهشدن یا شلشدن تسمه دینام، باعث میشود تا کارکرد پروانه مختل شود که باز هم باعث بالارفتن دمای آب رادیاتور و جوشآوردن موتور ماشین میشود.
دیدن ترکها و شکافهای ایجادشده روی تسمه دینام یا شلشدن ناگهانی و حتی سفتشدن ناگهانی آن که در نتیجه کوتاهشدن تسمه است، تولید صدای جیرجیر از سمت تسمه، بیرون افتادن تسمه که میتواند ناشی از تاب گرفتن آن باشد، روشنشدن چراغ دینام به صورت کاملا روشن یا به حالت کمنور، ایراد در کارکرد صحیح ادوات برقی مثل کمشدن نور چراغها، بلندشدن بوی سوختگی و لاستیک سوخته از سمت تسمه دینام و… از نشانههای خرابی تسمه دینام است. گاهی مواقع این اتفاق در اثر شلشدن تسمه رخ میدهد که میتوان با سفتکردن آن توسط تسمه سفتکن و هرزگردها، این ایراد را در برخی از مواقع رفع کرد.