گلخانهها ساختارهایی مصنوعی هستند که به وسیله آنها میتوان شرایط محیطی مورد نیاز برای رشد گیاهان را فراهم کرد. این سیستمها نقش مهمی در کنترل دما، رطوبت و نور دارند و امکان تولید محصولات کشاورزی در تمام طول سال را فراهم میکنند.
1) گلخانه های چوبی
اسکلت اصلی این گلخانه ها از چوب می باشد و می توان با انواع پوشش پلاستیک و پلی کربنات نیز روی آن را پوشاند؛ ارتفاع این نوع گلخانه ها دو الی سه متر می باشد و به دلیل ناهمگونی مصالح مصرفی ، سیستم گرمایشی و تهویه مناسبی ندارند و جز گلخانه های با ارتفاع کم بوده و برای کشت محصولاتی نظیر خیار و گوجه مناسب نمی باشد. هزینه ساخت برای این نوع گلخانه ها درست است که با قیمت پایین تری انجام می پذیرد. ولی به دلیل نامناسب بودن فضای داخل آن برای رشد گیاه معمولا میزان تولید در واحد سطح در مقایسه با گلخانه های مدرن بسیار پایین می باشد که یک سازه کاملا موقتی بوده توجیح اقتصادی و تولیدی ندارد.
۲)گلخانه های فلزی یا صنعتی و مدرن
اسکلت این گلخانه ها از جنس فلز بوده و پوشش آن از جنس پلاستیک های uv دار، پلی کربنات و شیشه ای می باشد. در واقع 4 نوع گلخانه داریم. گلخانههای نوع A،B،C،D که به ترتیب از A به D به کیفیت گلخانه افزوده می شود. گلخانه نوع A همانند گلخانه های چوبی و با سطح ارتفاع پایین و گلخانه های نوع D با ارتفاع بیش از ۵ متر با پوششهای کاملا مناسب شیشهای با پلی کربنات می باشد که به دلیل مساعد بودن شرایط داخل سالن برای کشت گیاه، تولید در واحد سطح این نوع گلخانه های بسیار سودمندتر از نوع های اولیه می باشد. اتصالات قطعات در گلخانه صنعتی و مدل یا به وسیله پیچ و مهره و یا استفاده جوش هست و درست است که هزینه ساخت گلخانه مدل بیشتر از گلخانه چوبی و اقتصادی اولیه است ولی هم نسبت به آن آسان تر و سریع تر و هم تغییرات در سازه آن راحت تر بوده و از عمر بیشتری برخوردار می باشد.
انواع مختلفی از گلخانهها وجود دارند که میتوان بر اساس نوع، ساختار و کارکرد دستهبندیشان کرد: گلخانههای شیشهای: معمولاً از شیشه برای پوشش استفاده میکنند و برای مناطقی با نور کم مناسب هستند. گلخانههای پلاستیکی: از پلاستیکهای شفاف یا نیمهشفاف به عنوان پوشش استفاده میکنند که ارزانتر هستند و به همین دلیل محبوبیت زیادی دارند. گلخانههای هیبریدی: این نوع گلخانهها از ترکیب مواد مختلف برای بهینهسازی کارکردهای مختلف بهره میبرند.
مزایای استفاده از گلخانه صنعتی:
۱-محافظت عالی از گیاهان در برابر تغییرات آبوهوا
چیزی که یک گلخانه را به یک سرمایهگذاری عالی برای شما تبدیل میکند، این است که میتوانید سطح محافظت بالایی را برای گیاهان خود در برابر شرایط و تغییرات مخرب آب و هوایی سخت فراهم کنید. بهعنوانمثال اگر در مناطق شمالی با آبوهوای معتدل باشید، هیچچیز بهتر از محافظت نهایی گیاه با استفاده از کود ارگانیک در برابر اثرات نوسانات دمایی غیر فصلی، از جمله برف، یخبندان و امواج گرما نیست. اینها مواردی هستند که بهشدت میتوانند به گیاهان و محصولات کشاورزی شما آسیب بزنند. اما درصورتیکه در گلخانه آنها را کشت کنید، از این آسیبها مصون خواهند ماند. همچنین حفاظت از گیاهان در برابر بادهای شدید و اشعهی مضر خورشید از دیگر مزایای کشت گلخانه ای است.
۲-پیشگیری از آفات
یکی از مهمترین دغدغههای کشاورزان و باغبانها برای نگهداری و رشد گیاهان و محصولات مختلف وجود بیماریها و آفات است که معمولاً در فضای طبیعی بهسختی میتوان از آنها جلوگیری کرد. اما گلخانه با ساختار ساختمانی محصور، میتواند برای محافظت از گیاهان شما در برابر آفات و شکارچیان مانند پرندگان و حشرات بسیار مفید باشد.
برخی از مهمترین آفات و شکارچیان که باید مراقب آنها باشید، عبارتاند از: خالها سنجابها جوندگان (با اضافه کردن تلهها و صفحات در گلخانه میتوان از آسیب آنها جلوگیری کرد.) البته برخی از حشرات نیز میتوانند برای گلخانه شما مفید باشند. بهعنوانمثال کفشدوزکها برای گیاهان بسیار مفید هستند و میتوانند به کنترل جمعیت حشرات مزاحم کمک کنند.
۳-کشت محصولات بدون نیاز به آفتکش
برعکس تصور بسیاری از افراد که فکر میکنند گیاهان و محصولات گلخانهای، طبیعی و ارگانیک نیستند، در این فضا بهتر میتوان محصولات ارگانیک را به دست آورد. در واقع یکی از مزایای کشت گلخانه ای این است که شما به دلیل داشتن فضای بسته برای گیاهان، نیازی به سمپاشی مواد شیمیایی خطرناک برای محافظت از گیاهان خود در برابر آفات ندارید. این موضوع باعث میشود که شما غذاهای سالم و ایمن تولید کنید که خانواده شما بتوانند از آن لذت ببرند!
۴-امکان باغبانی در تمام فصول
یکی از مشکلات رایجی که بسیاری از باغبانها با آن مواجه میشوند این است که نمیتوانند به دلیل فصل، زمان سال و تغییرات آبوهوا در هرزمانی که بخواهند فصل رشد را داشته باشند. در نتیجه میزان تولید و سود آنها کاهش پیدا میکند. بهعنوانمثال، فردی که میخواهد خیار پرورش بدهد، در فضاهای غیر گلخانهای باید در فصول خاصی این کار را انجام دهد. درصورتیکه یکی از مزایای کشت گلخانه ای این است که لازم نیست نگران هیچیک از این موارد باشید! شما با داشتن گلخانه نهتنها میتوانید دمای باغ خود را کنترل کنید، بلکه میتوانید فصل رشد خود را در هرزمانی از سال شروع کنید.
۵-تولید خود را افزایش دهید.
وقتی میتوانید در تمامی فصول در گلخانه باغبانی کنید، بدین معنی است که میتوانید تولید گیاه خود را افزایش دهید. درنتیجه محصولات شما بیشتر و باکیفیتتر خواهند شد. از طرفی دمای مناسب داخل گلخانه که از مزایای کشت گلخانه ای است، میتواند رشد گیاهان را تشویق یا تسریع کند. در واقع شما آزاد هستید که محیط رشد عالی را برای هر گیاهی که میخواهید ایجاد کنید تا برداشت خود را به حداکثر برسانید.
۶-امکان انتخاب مکان باغبانی
یکی دیگر از مزایای کشت گلخانه ای این است که میتوانید یک منطقه مشخص برای باغبانی و رشد خود داشته باشید. این موضوع به شما امکان میدهد هر چیزی از گل گرفته تا سبزیجات و سایر گیاهان را در محیط مناسب خودش پرورش دهید. شما میتوانید ابزار و تجهیزات باغبانی خود را نیز در یک مکان نگه دارید و نیاز به جابهجایی دائمی آنها نخواهید داشت.
7-صرفهجویی در مصرف آب
یکی از معضلات بسیاری از کشاورزان بخصوص در کشور ما ایران، کمبود آب در زمان مورد نیاز گیاه است که منجر به ضررهای هنگفتی میشود. اما در گلخانه میتواند سیستمهای آبیاری قطرهای را بهخوبی راهاندازی کرد و بخصوص با حفظ دما و رطوبت گیاهان کمتر دچار کمآبی میشوند.
