سوله ها، سازه های فلزی هستند که به دلیل سرعت ساخت بالا، انعطاف پذیری در طراحی و مقرون به صرفه بودن، در صنایع مختلف کاربرد گسترده ای دارند. این سازه ها معمولاً برای پوشش فضاهای وسیع و بدون ستون داخلی به کار می روند.
سوله چیست؟
سوله یک اسکلت فلزی است که بر پایه ستون های متعدد بنا می شود. این ستون ها توسط صفحه ستون به فونداسیون متصل شده و از ایجاد لرزش در سازه جلوگیری می کنند. قسمت دیگر ستون ها با اتصالات فلنجی به رفتر یا فریم متصل می شوند. رفترها نیز موجب سهولت در نصب و اجرای سقف شیبدار می شوند.
اکثر سالن های ورزشی، انبارها، سالن های تولید دام و طیور و… به صورت سوله ساخته می شوند. بر اساس اندازه دهانه، ارتفاع، طول و میزان تحمل باران و برف در محل احداث سوله در اشکال گوناگون طراحی و اجرا می شوند. سوله از کلمه انگلیسی industrial shed گرفته شده و به سازه مثلثی شکل گفته می شود.
در کشور ایران برای احداث کارخانه های صنعتی و کارگاه های مختلف، از سوله سازی حدود 75 سال پیش استفاده می شد. مهندسین ایرانی برای ساخت سوله در ایران، سازه ای مشابه با سوله های اروپایی را طراحی و اجرا نمودند. در دنیای امروز بیش از هزاران سوله در شهرک های صنعتی مختلف و صنایع گوناگون ساخته شده است.
انواع سوله چیست؟
سوله خرپایی
یکی از ساده ترین و به روز ترین سوله ها، سوله خرپایی است. وجود پارامترهای منحصر به فرد در ساخت آن موجب شده تا از دیگر انواع سوله متمایز شود. از لحاظ مصالح استفاده شده در ساخت با سوله تیر ورقی مشابه است اما در انجام محاسبات فنی دقیق متفاوت است.
استفاده از تخصص مهندسی به روز در ساخت سوله خرپایی موجب شده تا استفاده از قطعات فولادی در کمترین مقدار خود باشد در نتیجه مقدار وزن سازه کاهش یافته و در مقابل استقامت و دوام آن افزایش می یابد. عدم استفاده از قطعات فولادی زیاد در سوله خرپایی به هیچ عنوان ایمنی و امنیت آن را خدشه دار نمی کند.در این سازه تمامی نیروهای جانبی وارد آمده مانند باد، زلزله و… در صورت ایجاد به صورت یکنواخت در تمامی قسمت ها توزیع می شود و همین کار موجب شده تا از جمع شدن وزن در یک نقطه جلوگیری کند.
سوله تیر ورقی
قدیمی ترین و پر استفاده ترین سوله ها با توجه به گذشت زمان، سوله های تیر ورقی هستند. البته فراموش نکنید که در گذشته به دلیل عدم دانش مهندسی کافی، این نوع سوله ها مرسوم تر بوده اند.با توجه به تدریس ساخت سوله تیر ورقی در گذشته تمامی فارغ التحصیلان دانشگاهی از این روش و شیوه ساخت استفاده می کردند. به همین علت تعداد سوله های تیر ورقی در کشور بیشتر از نوع های دیگر است. ساخت این نوع سوله ها در کشورهای اروپایی منسوخ شده اما همچنان در کشورهای آسیایی مانند عراق، افغانستان، ایران و… همچنان کاربرد داشته و ساخته می شود.
ساخت سوله تیر ورقی با استفاده از قطعات فولادی و ورق سیاه انجام می شود. شکل سقف این نوع سوله به شکل هشتی است که از طریق جوشی ایجاد می شود. ساخت این نوع سوله با معایب بسیاری مواجه است. مثلا امکان ساخت دهانه با طول بیشتر از 45 متر امکان پذیر نیست. وزن این سوله به دلیل استفاده از قطعات زیاد، بیشتر از حد معمول است و در نتیجه هزینه آن هم نسبت به دیگر سازه ها بیشتر است. با توجه به توضیحات داده شده، افراد ترجیح می دهند سازه سوله ای دیگری را جایگزین سوله تیر ورقی کنند.
سوله UBM ( یو بی ام )
در ساخت این نوع سوله از ورق های گالوانیزه فرم داده شده و نورد استفاده می شود. ورق ها توسط دستگاه مخصوصی به نام سمیر به یکدیگر متصل می شوند. این کار برای چفت نمودن ورق ها به یکدیگر انجام می شود. اما نکته قابل تامل در این قسمت امکان جدا شدن ورق ها از یکدیگر در اثر انقباض، انبساط و لرزش های شدید ناشی از نیروی باد است. بیشترین کاربرد این نوع سوله برای سازه های با دهانه حداکثر 30 متر است.
مقاومت پایین این نوع سوله در برابر رطوبت هوا، باران و برف به دلیل استفاده از روش عایق کاری پاششی موجب می شود تا در مدت زمان کوتاهی پس از اجزا نیاز به تعمیر و رسیدگی داشته باشد و این خود موجب افزایش هزینه های مصرفی می شود.
عایق استفاده شده در این نوع سوله ها، قابل اشتعال و جذب کننده آلودگی است. علاوه بر این به هیچ عنوان قابلیت ضد عفونی را نخواهند داشت به همین علت در بیمارستان ها، صنایع غذاسازی، مرغداری و یا دامداری به هیچ عنوان نباید از این نوع سوله استفاده نمود.
کاربرد سوله چیست؟
آشیانه هواپیما
سالن ورزشی
مرغداری و سالن های نگه داری طیور
استفاده در کارخانه های فراوری شده
انبارهای صنعتی
پالایشگاه ها
کارگاه های صنعتی
سوله به عنوان یک سازه فولادی پر کاربرد در صنایع مختلف شناخته و مورد استفاده قرار میگیرد. سقف این سازهها به صورت شیبدار و بدون استفاده از ستون در وسط سازه ایجاد میشود. سولهها در بیشتر صنایع کاربرد دارند. انواع مختلف آن از گذشته تا الان بر اساس نوع کارایی، محل مورد استفاده، شکل ظاهری، ماده اولیه جهت ساخت در دستهبندیهای مختلف تقسیم میشود. هر نوع از سولهها با عملکرد و کارایی مشخص توسط مهندسین و متخصصان آگاه به دانش احداث آن ایجاد و مورد استفاده قرار میگیرند.