آب صابون با نام های روغن حل شونده و روغن محلول در آب نیز شناخته می شود و دارای انواع متعددی اعم از آبصابون روغنی، آب صابون روغنی نانو، آب صابون سنتتیک، آبصابون بیو کولنت، آب صابون نانو و غیره می باشد و دارای کاربری های متعددی مانند روانکار آب صابون صنعتی، آبصابون فلزکاری، تراشکاری و صنعتی است. روغن آب صابون، روغنی است که قابل اختلاط با آب است و به این منظور امولوسیون پایداری تشکیل می دهد که به شکل محلول شیری رنگ است. پایداری فوقالعاده ی امولسیون و محافظت در برابر خوردگی و زنگ زدگی از جمله مزایای این محصول می باشند.
امولسیون چیست؟
اصولا روغن در آب حل نمی شود. وقتی روغن به آب اضافه می شود، ذرات آن به شکل قطرات ریز و به صورت معلق قرار می گیرند. شکستن روغن به ذرات بسیار ریز به وسیله یک ترکیب شیمیایی موسوم به امولسیفایر صورت می گیرد. به محلول روغن در آب، امولسیون می گویند.
آب صابون (روغن حل شونده)
آبصابون یا روغن امولسیون شونده به مخلوطی از یک نوع روغن پایه و امولسیفایر همراه با مواد افزودنی دیگر که شامل ضد باکتری، خورندگی، ضد کف، و غیره می باشد، گفته می شود. آب صابون از جمله روغن های امتزاج پذیر در آب است که به حالت امولسیون مورد استفاده قرار می گیرد. نام دیگر آن روغن حل شونده می باشد، که این روغن به راحتی به نسبت های مختلف با آب ترکیب می شوند و مخلوط شیری رنگ و همگنی را تشکیل می دهند. آب صابون با روانکاری ایده آل، عملیات فلزکاری را تسهیل نموده و با خنک کنندگی از ایجاد حرارت جلوگیری می نماید. این روغن دارای خاصیت ضدزنگ و ضدکف می باشد که برای کلیه عملیات فلزکاری مناسب می باشد و در بسیاری از عملیات فلزکاری که به مخلوط آب و روغن نیاز است، استفاده می شود. چنانچه هدف جلوگیری بیشتر از زنگ زدگی قطعه کار و ابزار برش و تراش باشد، باید در مخلوط آب و روغن، درصد بیشتری را به روغن اختصاص داد. در واقع از روغن برای روانکاری و از آب برای خنک کنندگی استفاده می کنند. در فرآیند هایی مانند عملیات ماشین کاری که روانکاری به اندازه خنک کردن اهمیت داشته باشد، از امولسیون غلیظ تری استفاده می کنند. به طور کلی در فرآیندهایی که خنک کنندگی در آن ها از اهمیت بیشتری برخوردار باشد، از امولسیون رقیق تری نیز استفاده می گردد. امولسیفایرهای آنیونی و غیر یونی اغلب در روانکارهای فلزکاری استفاده می شوند. امولسیفایرهای کاتیونی به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند زیرا در محلول قلیایی که (9.5-8 =pH) است، امولسیفایرهای فلزکاری، ناپایدار هستند.
مواد فعالی که در روغن تراشکاری وجود دارند، با سطوح تازه و واکنشپذیری که در اثر لایهبرداری ایجاد شدهاند می توانند واکنش دهند و از چسبیدن ابزار و قطعه کار ممانعت به عمل آورند.
کاربرد آب صـابون
به عنوان روانکار
با کاهش اصطکاک، گرمای ناشی از فرایند کار روی غلطک ها و محصول تولیدی را کاهش می دهد.
روغن آب صابون می تواند به واسطه روانکاری سطح قطعه کار و ابزار برش به فرآیند برش کاری فلزات کمک کند. با جلوگیری از وقوع اصطکاک در این نقطه، از میزان حرارت تولید شده می کاهد.
به عنوان خنک کننده
می تواند به عنوان یک خنک کننده جهت کاهش گرمای ناشی از اصطکاک عمل کند.
در برش به واسطه اصطکاک بین قطعات و انرژی صرف شده در شکل دهی محصول، گرمای زیادی تولید می شود. آب صابون فقط در موارد کوتاه مدت قابل استفاده است و می تواند از عهده خنک کردن قطعات برآید ولی در فرآیند هایی که برای مدت زمان طولانی باید انجام شوند و برش کاری های عمیقی صورت پذیرد، گرما به حدی تولید می شود که نمی تواند خنک کننده مناسبی به حساب آید.
به عنوان ضد زنگ
با توجه به ماهیت فرایند تولید و نوع محصولات تولیدی و نیز نیاز مشتریان باید محصولات تولیدی برای مدت حداقل سه ماه در هوای معتدل بدون زنگ زدگی قابلیت ماندگاری داشته باشد.
روغن های امولسیون شونده معدنی
برای اولین بار در اواخر قرن ۱۹ مورد استفاده قرار گرفتند. این دسته رنج وسیعی از روغن ها را در بر می گیرند؛ از روغنهای غلیظ، تیره و غنی از گوگرد که مناسب صنایع سنگین هستند گرفته تا روغن های رقیق و روشن.
روغن های امولسیون شونده صناعی
روغن های سینتتیک حاوی روغن های پایه معدنی نیستند ولی در عوض آنها حاوی برخی ترکیبات شیمیایی سنتزی می باشند. این نوع تحت تاثیر رشد باکتری ها قرار نمی گیرد و به عنوان خنک کننده از طول عمر بالایی برخوردارند. آنها قابلیت انحلال در آب های سخت را نیز دارا هستند.
روغن های حل شونده صناعی از خواص پاک کنندگی بسیار بالایی برخوردار هستند؛ این ویژگی علاوه بر اینکه به عنوان یک خاصیت بسیار خوب بر شمرده می شود. یک ایراد نیز به حساب می آید زیرا پاک کنندگی بالای این میعانات، باعث می گردد حجم بالایی از آلودگی ها در سیستم رسوب نماید.
روغن های امولسیون شونده نیمه صناعی
روانکارهای نیمه سینتیکی، امولسیون پایداری از آب و روغن های معدنی هستند. این ترکیبات نخستین بار در دهه ۱۹۳۰ مورد استفاده قرار گرفت. دستگاه های CNC از همین ترکیبات امولسیونی استفاده می کنند که حاوی مقادیر کمی از روغن در مقدار زیادی از آب هستند.