طراحی معماری چیست؟
طراحی معماری ساختمان یا ویلاهای مدرن به فرایندی اطلاق می‌شود که در آن، فضاهای مختلف به شکل نقشه‌های معماری به تصویر درمی‌آیند. در دفتر معماری، این فرایند طی سه مرحله کلی فاز صفر، فاز یک و فاز دو انجام می‌شود و به دو روش طراحی فرم‌گرا یا عملکردگرا به پایان می‌رسد. برای تحقق این هدف، معمار باید دستورالعمل‌ها، الگوها و مدل‌های مختلف را لحاظ کند تا به یک طرح کلی دست یابد که در نهایت توسط کارفرما تأیید می‌شود. معماران با ارائه راهکارهای گوناگون، تغییرات لازم را بر اساس محدودیت‌های موجود نظیر بودجه، ایرادات فنی، الزامات شهرداری و وضعیت خاص پروژه اعمال می‌کنند تا طراحی معماری مطابق نظر مشتریان باشد.
پیش‌نیازهای طراحی معماری
در طراحی ویلاهای مدرن و آپارتمان‌ها، معمار باید پیش از شروع به طراحی، پیش‌نیازهای ضروری را برطرف کند تا فرایند به درستی پیش رود. این پیش‌نیازها شامل مواردی هستند که انجام آن‌ها منجر به طراحی حرفه‌ای و اصولی خواهد شد. پیش‌نیازهای آغاز روند طراحی معماری عبارتند از:
تعیین نقاط ضعف و قوت
در این مرحله، باید یک بررسی جامع و دقیق از کلیات پروژه صورت گیرد که می‌تواند از طریق بررسی‌های میدانی، چک کردن موقعیت بنای ساختمان، داده‌های موجود، مقررات منطقه و ضوابط شهرداری، درخواست‌های کارفرما و نیازهای موجود انجام شود. این کار به منظور شناسایی فرصت‌ها و محدودیت‌ها و نقاط ضعف و قوت و همچنین امکان‌سنجی و موفقیت‌آمیز بودن پروژه با توجه به وضعیت فعلی و تحلیل‌های بازار است.
شناخت کامل انتظارات کارفرما و تعیین اهداف
یکی از پیش‌نیازهای مهم در طراحی معماری، شناخت دقیق انتظارات و خواسته‌های کارفرماست. این موضوع باید قبل از شروع طراحی مشخص شود؛ مثلاً نوع سازه، مصالح مورد نظر و نیروهای کار.
کسب اطلاعات در خصوص مکان پروژه
در این مرحله، باید اطلاعات جامعی در خصوص سایت پروژه به دست آید. وضعیت پروژه، موقعیت مکانی، ارتباط با ساختمان‌های اطراف و شرایط اقلیمی و محیط زیستی باید به دقت بررسی شود تا تمامی اطلاعات لازم برای طراحی در اختیار معماران قرار گیرد.
بررسی کامل اقلیم مکان پروژه
در طراحی معماری، باید وضعیت زیست محیطی و اقلیمی مکان پروژه مشخص باشد تا بهترین متریال ساختمان، جهت گیری و نورگیری مناسب تعیین شود.
بررسی نمونه‌های مشابه
قبل از شروع طراحی، بررسی پروژه‌های مشابه که وارد فاز اجرایی و عملیاتی شده‌اند، ضروری است. این بررسی به ایده‌پردازی و تعیین بهترین طراحی معماری با توجه به شرایط خاص هر پروژه کمک می‌کند.
ساخت کانسپت و ایده پردازی برای اجرا
با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری شده، می‌توان کانسپت اولیه یا مفهوم کلی از طرح نهایی را شبیه سازی کرده و جنبه‌های مختلف آن را برای اجرایی شدن بررسی کرد.
تعیین جزئیات طراحی معماری ساختمان
این پیش نیاز برای تعیین تمامی بخش‌های داخلی و نحوه ارتباط آن‌ها با یکدیگر است. معماران در این مرحله بخش‌بندی‌های لازم را انجام داده و ارتباط آن‌ها را به شکل شماتیک نشان می‌دهند.
طراحی حجم و فضای ساختمان به شکل شماتیک
یکی از پیش نیازهای ضروری در طراحی معماری، طراحی‌های دو بعدی و سه بعدی فضا و حجم بنا به شکل شماتیک است. این طراحی‌ها به طراحان کمک می‌کند تا قابلیت اجرایی طرح نهایی را بررسی کنند.
ارائه مدارک و نقشه‌ها
برای ورود به فاز اجرایی، هر ایده و طرح معماری باید فازهای صفر تا دو معماری را طی کند و انواع نقشه‌های ساختمانی ترسیم شوند. طراح می‌تواند طرح‌های ذهنی خود را بر روی طرح شماتیکی پیاده کرده و با کمک نرم‌افزارهای مختلف به آن دقت و عینیت ببخشد.
مراحل طراحی معماری
برای آغاز طراحی معماری، ابتدا باید پیش‌نیازهای لازم برطرف شوند. پس از این مرحله، روند اصلی طراحی معماری آغاز می‌شود. هر مرحله به مراحل قبلی خود وابسته است و هر گونه اشتباه می‌تواند بر روند فازهای بعدی تأثیر منفی بگذارد.
طراحی فاز صفر معماری
فاز صفر معماری شامل مطالعات جامع معماری است. در این مرحله، معماران به بررسی اقلیم منطقه، شرایط معماری، ضوابط و قوانین محلی، استانداردهای مربوطه، مقاومت و تست خاک، وضعیت ژئوتکنیکی منطقه و امکان‌سنجی اجرای پروژه می‌پردازند. هدف این فاز این است که با انجام مطالعات دقیق، وضعیت فنی، اقتصادی، اجتماعی و اصول معماری و ساخت و ساز پروژه مورد بررسی قرار گیرد تا تأییدیه‌های لازم برای ادامه مراحل طراحی به دست آید.
طراحی فاز یک معماری
در این مرحله از طراحی معماری، از اطلاعات به دست آمده در فاز صفر بهره می‌بریم و آن‌ها را به شکل نقشه‌ها و طرح‌های اولیه می‌بینیم. این نقشه‌ها و طرح‌ها، پس از اصلاحات لازم با مشورت کارفرما، جهت گرفتن مجوزهای فاز اجرایی به سازمان‌های مربوطه ارسال می‌شوند. این مرحله مهم است زیرا پایه‌ای است برای فاز عملیاتی و به دقت باید اطلاعات فاز قبلی را پیاده‌سازی کرد تا هماهنگی لازم فراهم شود.
تصور اینکه در فاز دو معماری، نقشه‌های اولیه با جزئیات کاملتر ترسیم شده و با مقررات مهندسی تطبیق داده می‌شوند اما در فاز یک معماری هیچ طراحی معماری وجود ندارد، غلط است. در واقع، فاز یک نقشه‌ها و طرح‌هایی را شامل می‌شود که با دقت فیزیکی به همراه تقسیم فضاها، طراحی حجم و جزئیات سازه‌ای ارائه می‌شود، که این اقدامات در فاز اجرایی می‌تواند هزینه‌های سنگینی را صرفه جویی کند.
طراحی فاز دو معماری
در فاز دو معماری، که به عنوان فاز عملیاتی و اجرایی شناخته می‌شود، نقشه‌های طراحی شده در فاز یک با دقت بیشتری مورد بررسی و اصلاح قرار می‌گیرند تا با مقررات ملی ساختمان همخوانی داشته باشند. این تغییرات و اصلاحات به صورت جزئی صورت می‌پذیرند، اما ماهیت کلی نقشه‌های ساختمانی از فاز یک حفظ می‌شود. در پروژه‌هایی که تغییر می‌کنند، این ایده غلط را داریم که نقشه‌های فاز یک را می‌توان بازنویسی کرد، در حالی که واقعیت این است که این نقشه‌ها پایه‌ای استوار برای پروژه می‌باشند. پس از اصلاحات و انطباق با مقررات ملی ساختمان، نقشه‌های نهایی به پیمانکار ارائه می‌شود. از سوی دیگر، مهندس معمار در این مرحله، نقشه‌های فاز یک را با نقشه‌های سازه و تأسیسات تطبیق می‌دهد.
