مهندس ناظر در حقیقت یک شخص حقیقی یا حقوقی است که در یک و یا حتی چند رشته از رشتههای ساختمان دارای پروانهی اشتغال به کار در زمینهی نظارت بر ساختمان است. این شخص در اصل با توجه به حیطهی پروانهی کار خود بر اجرای درست عملیات اجرایی یک ساختمان نظارت میکند.
مهندسین ناظر عموما به دو صورت مشغول به کار میشوند: یا به صورت پیمانی و یا به صورت استخدامی. آنها با انواع قراردادهای پیمانکاری و یا مهندسی که با مالک میبندند، کار خود را برای نظارت بر روی پروژههای ساختمانی شروع میکنند. به طور کلی افزایش ایمنی و کنترل کیفی انواع پروژههای عمرانی در پروژههای مختلف بر عهدهی مهندس ناظر ساختمان است.
حیطهی کاری مهندس ناظر به طور کلی در چهار قسمت تقسیم میشود:
🔰نظارت در پروژههای معماری
🔰نظارت در ساخت سازه
🔰نظارت در اجرای تأسیسات برقی
🔰 نظارت در تأسیسات مکانیکی
انواع پروژه های نظارت ساختمان
تعداد رشتههای نظارتی تعریف شده در یک پروژه ساختمانی شهری دارای ساختارهای نظارتی مختلفی است. در هر استان یا شهر، نوع ساختار نظارتی حاکم تا حدود زیادی به میزان هماهنگی دستگاههای مختلف (شامل: شهرداری، استانداری، نظام مهندسی، شورای شهر، اداره کل راه و شهرسازی و…) با یکدیگر بستگی دارد.
به طور کلی دسته بندی انواع نظارت بر پروژههای ساختمانی به شرح زیر است:
تک ناظره
توسط ناظر رشته عمران یا معماری (ناظر اصلی پروژه) و ناظر گاز؛
سه ناظره
توسط ناظر رشته عمران یا معماری (ناظر اصلی پروژه)، ناظر تاسیسات مکانیکی (آبفا) و ناظر تاسیسات برقی (برق اماکن و ناظر گاز)
چهار ناظره
توسط ناظران چهار رشته عمران، معماری، تاسیسات مکانیکی و برقی به صورتهمزمان و به همراه ناظر گاز
پنج ناظره
توسط ناظران پنج رشته نقشه برداری عمران، معماری، تاسیسات مکانیکی و برقی به صورت همزمان و به همراه ناظر گاز
نظارت ترکیبی
به اینصورت که در یک پروژه از هر رشته بیش از یک ناظر مسئولیت پروژه را بر عهده میگیرد.
شرح وظایف مهندس ناظر
مهندس ناظر برای اینکه بتواند کار خود را به بهترین نحو انجام دهد، باید در ابتدا به وظایف خود و سپس به وظایف سایر افراد پروژه مانند کارفرما، مهندس طراح، پیمانکار و … مسلط باشد.
همچنین آشنا بودن مهندس ناظر به نهادها و مراجع صنعت ساختمان گزینهای مثبت محسوب میشود زیرا میتواند در زمانهای لازم مکاتبات اضطراری را داشته باشند. تعهدات مهندس ناظر ساختمان نیز بسیار حساس میباشد.
نظارت مهندس ناظر، از زمان صدور پروانه ساختمان توسط مرجع صدور پروانه، آغازمیشود و باید به صورت روزانه و مرتب به محل پروژه سرزده و جهت اطمینان از حسن انجام کار تمام مراحل انجام کار را رصد نماید.
در صورت مشاهده کاستی یا مشکلات ساختمان موارد را به سازنده و مالک اطلاع دهد. مدت پایان کار وی بر روی ساختمان با صدور گواهی پایان کار خاتمه مییابد.
تعهدات مهندس ناظر ساختمان
تا اینجا متوجه شدید مهندس ناظر کیست و چه وظایفی دارد، در این قسمت میخواهیم بگوییم وظایف مهندس ناظر جنبه کنترلی دارد و در صورت عدم انطباق کارِ در حال اجرا با نقشهها و مشخصات مصوب، الزامات قانونی، مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط لازم الاجرا، مکلفند ضمن تذکر کتبی به سازنده و کارفرما، مراتب را به مرجع صدور پروانه ساختمان اعلام کند.
همچنین بر حسب مورد، درخواست اصلاح یا توقف عملیات اجرائی و الزام سازنده و کارفرما به رعایت ضوابط لازم الاجرا نمایند. مهندس ناظر ساختمان به تنهایی مجاز به اعمال تغییرات در نقشه ها و مشخصات فنی نخواهد بود.
مسئولیتهای مهندس ناظر ساختمان که باید تا اتمام پروژه بر آنها پایبند باشد به شرح زیر است:
🔰نظارت بر روند انجام کار پروژه بر اساس ضوابط و مقررات اجرایی.
🔰ارائهی گزارشهای پیشرفت کار به شهرداری و نظارت کامل بر روی تمام روند پروژه با توجه به پروانه صادر شده.
🔰معرفی کردن مهندس ناظر دیگر به جای شخص مهندی ناظر فعلی از سوی خود، در صورتی که قصد رفتن به مسافرت بیش از یک ماه کاری را داشته باشد.
🔰ارائه گزارش مرحلهای ناظر و مشخص شدن عدم خلافی پروژه.
🔰گزارش تخلفات کارفرما و یا مالک پروژه.